مستند «شیر»؛ داستانی واقعی از زندگی تولهشیرها
رشد یک تولهشیر و تبدیل شدنش به پادشاه گله، داستانی است که به هیچ وجه از فیلمهای سینمایی کم ندارد. مستند چهارقسمتی «شیر» (Lion) زندگی تولهای به نام کیو (Kio) را از روزهای آسیبپذیر تولگی تا زمانی که به شیر نر جوان تبدیل میشود، در پارک ملی و ذخیرهگاه ملی ماسایی مارا در کنیا به تصویر میکشد. به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، گروه سازنده این مجموعه به مدت بیش از چهار سال، کیو و گلهاش را تحت نظر داشتند و در ۵۲ نوبت فیلمبرداری، بیش از ۱٬۴۰۰ ساعت فیلم ثبت کردند. در این مدت، دوربینها شاهد رویارویی کیو با گاومیشها، کفتارها، انسانها، شیرهای رقیب و حتی آتش بودند. کیو در این مسیر، تجربیات گوناگونی از بقا، رشد، تبعید، از دست دادن اعضای گله، پیوند با برادرانش و در نهایت، پیروزی را کسب میکند.
تجربهای بینظیر در دنیای واقعی
مایک گانتون، تهیهکننده اجرایی این مجموعه و مدیر خلاق واحد تاریخ طبیعی بیبیسی استودیوز، این پروژه را با جان فاورو، کارگردان نسخه لایواکشن «شیر شاه» در سال ۲۰۱۹، پیش برد. همکاری این دو باعث شده «شیر» علاوه بر مستند حیاتوحش، روایتی دراماتیک باشد؛ با این تفاوت مهم که اتفاقات داستان از پیش نوشته نشدهاند و زندگی واقعی شیرها مسیر روایت را تعیین میکند. مستند «شیر» کیو (سمت راست) را در دوران رشد و رسیدن به بلوغ در ذخیرهگاه ملی ماسایی مارا در کنیا دنبال میکند. عکاس: Sophie Darlington / National Geographic
چالشهای پیش روی فیلمبرداران
دنبال کردن یک تولهشیر برای چند سال، ریسک بزرگی به شمار میرود. حدود نیمی از تولهشیرها به بزرگسالی نمیرسند و سازندگان نمیدانستند که آیا کیو پس از هر فصل بارانی زنده خواهد ماند یا خیر. فاورو در یک نشست خبری گفت که همیشه منتظر تماس گروه فیلمبرداری بود تا بفهمد کیو زنده مانده و حالش خوب است.
فاورو که پیشتر دنیای «شیر شاه» را با فناوریهای دیجیتال ساخته بود، این بار هیچ کنترلی بر اتفاقات مقابل دوربین نداشت. او میگوید گروه سازنده عمداً از دستکاری تصاویر خودداری کرده و فقط از ابزارهایی مانند موسیقی و تدوین برای شکل دادن به روایت استفاده کردند. همین رویکرد، تصاویر مجموعه را به چیزی متفاوت از یک مستند داستانی تبدیل کرده است. دوربینها غروبهایی را ثبت کردهاند که فیلها و درختان را به سایههایی تیره در برابر آسمان تبدیل میکنند، آسمان شب پر از ستاره است و تالابهای ماسایی مارا چنان چشمنواز به نظر میرسند که گاهی بیشتر به نقاشی شباهت دارند تا تصویری واقعی.
موسیقی متن و تکنیکهای فیلمبرداری
گروه سازنده بدون هیچ دستکاری در تصاویر، فقط از ابزارهایی مانند موسیقی و تدوین برای شکل دادن به روایت استفاده کردند. هانس زیمر، آهنگساز برندهی اسکار، موسیقی متن مجموعه را ساخته و به تصاویر حیاتوحش، حالوهوایی احساسیتر بخشیده است. فیلمبرداران برای ثبت شیرها از زاویهای نزدیک به سطح چشم، دوربینهای تثبیتشدهای را روی بازوهای متصل به خودروهای وانت نصب کردند. پهپادهای کمصدا نیز نماهایی از زاویه بالا در اختیار گروه گذاشتند. دوربینها همچنین به حسگرهایی مجهز بودند که امکان فیلمبرداری در نور بسیار کم، پیش از طلوع و هنگام غروب خورشید، را فراهم میکردند؛ همان ساعتهایی که شیرها معمولاً فعالتر هستند و رفتارهای جالبتری از خود نشان میدهند.
واقعیت زندگی در ساوانا
مستند «شیر» با وجود تصاویر زیبا، واقعیت خشن زندگی در ساوانا را پنهان نمیکند. مگسهای سیاه دائماً روی صورت و بدن شیرها مینشینند و برخی صحنههای شکار و درگیری نیز میتوانند برای تماشاگران بسیار پرتنش باشند. با این حال، مستند از نمایش صحنههای دلخراش خودداری میکند و بیشتر مرگها خارج از قاب رخ میدهند. در بعضی موارد، روش ساخت مستند شیر حتی پرسشهایی را برای مخاطب باقی میگذارد. بهعنوان نمونه در یکی از صحنههای ابتدایی، کیو با شیر نری بزرگتر و قدرتمندتر از خودش درگیر میشود. این صحنه بعدها دوباره مرور میشود، اما نتیجهی مبارزه بهطور مستقیم نشان داده نمیشود. گانتون میگوید اینکه در نهایت چه کسی برنده شده، چیزی است که فقط خود شیرها میدانند.
رابطه کیو با برادرانش و مادرش
در کنار شیرها، حیوانات دیگری نیز در تصاویر ظاهر میشوند و تنوع حیاتوحش ساوانای آفریقا را به نمایش میگذارند. بعضی از آنها لحظاتی بامزه ایجاد میکنند و بعضی دیگر، مانند گاومیشها، تهدیدی جدی برای شیرها هستند. اما قلب داستان «شیر» خود کیو و رابطهی او با برادرانش است. برخلاف تصویر آشنایی که در «شیر شاه» از یک پادشاه تنها ارائه میشود، شیرهای نر در دنیای واقعی برای بقا به یکدیگر وابستهاند. کیو و برادرانش باید یاد بگیرند با هم شکار کنند، از یکدیگر دفاع کنند و در برابر شیرهای نر مسنتر از قلمرو و گلهشان محافظت کنند.
کیو جوانترین عضو گروه برادران است، اما با بزرگتر شدن، کمکم رفتارهای یک شیر نر بالغ را یاد میگیرد. برادرانش نیز در کنار یکدیگر مهارتهایی را میآموزند که برای بقا و بهدستآوردن جایگاهشان در گله به آنها نیاز خواهند داشت. با این حال، داستان کیو بدون مادرش کامل نمیشود. سامر، مادر کیو، از شخصیتهای اصلی مجموعه است؛ مادهشیر مسنی که احتمالاً این تولهها آخرین فرزندانش بودند. گروه فیلمبرداری در نیمه نخست سال اول متوجه شد رابطهی سامر و کیو با دیگر روابط مادر و توله متفاوت است. سامر بهشدت از کیو مراقبت میکرد و به او مهارتهایی را یاد میداد که بعدها برای زندهماندن به آنها نیاز داشت.
سامر از تولهاش در برابر تهدیدها دفاع میکند، برای گله غذا فراهم میکند و مهارتهای شکار و بقا را به تولهها آموزش میدهد. در عین حال، دوربینها جنبههای آرامتر و صمیمیتر زندگی او را هم ثبت کردهاند؛ از تمیز کردن تولهها گرفته تا تماس بینی با اعضای گله. داستان سامر در واقع یادآور نقش مهم مادهشیرها در بقای گله است. ماده شیرها گذشته از مراقبت، شکار با تولهها و دفاع از قلمرو، نسل بعدی را برای زندگی در محیطی خشن آماده میکنند.
مستند «شیر» از ۱۹ اوت از شبکه نشنال جئوگرافیک پخش شده و از ۲۰ اوت برای تماشا در دیزنیپلاس و هولو در دسترس قرار گرفته است.
سوالات متداول
مستند «شیر» درباره چه موضوعی است؟
مستند «شیر» زندگی تولهشیر کیو را از روزهای تولگی تا تبدیل شدن به شیر نر جوان در پارک ملی ماسایی مارا در کنیا روایت میکند.
چه مدت زمان برای فیلمبرداری این مستند صرف شده است؟
گروه سازنده بیش از چهار سال به فیلمبرداری از کیو و گلهاش پرداخته و ۵۲ نوبت فیلمبرداری انجام دادهاند.
آیا مستند «شیر» صحنههای دلخراش دارد؟
با وجود تصاویر زیبا، مستند واقعیت خشن زندگی در ساوانا را پنهان نمیکند، اما از نمایش صحنههای دلخراش خودداری میکند.
موسیقی متن مستند «شیر» توسط چه کسی ساخته شده است؟
موسیقی متن این مستند توسط هانس زیمر، آهنگساز برندهی اسکار، ساخته شده است.
مستند «شیر» از چه تاریخی پخش شده است؟
مستند «شیر» از ۱۹ اوت از شبکه نشنال جئوگرافیک پخش شده و از ۲۰ اوت برای تماشا در دیزنیپلاس و هولو در دسترس قرار گرفته است.
