مصرف مواد روانگردان میتواند مرز بین خود و دنیای اطراف را در مغز محو کند و احساس عمیقی از یکیبودن با جهان را ایجاد نماید. در حال حاضر، محققان تغییرات خاصی را در مغز شناسایی کردهاند که ممکن است پایهگذار این دگرگونی در تجربه آگاهی باشد. به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، یک پژوهش جدید نشان میدهد که سیلوسایبین، ماده فعال موجود در قارچهای جادویی، باعث میشود شبکههای مغزی که معمولاً «خود» و جهان بیرون را بهطور جداگانه پردازش میکنند، به شکلی یکپارچهتر با یکدیگر فعالیت کنند.
دوون استولیکر، عصبپژوه محاسباتی در دانشگاه موناش استرالیا و نویسنده اصلی این پژوهش، میگوید: «این یافته با ارائه مبنایی زیستی برای بخشی از معنا و انسجامی که مردم گزارش میکنند، درک ما از تجربه روانگردان را بازتعریف میکند.» در حین تجربه ناشی از مصرف سیلوسایبین، فعالیت مغز معمولاً تصادفیتر و آشفتهتر میشود. شبکههایی از نورونها که معمولاً همزمان فعال میشوند، هماهنگی خود را از دست میدهند و ارتباطات جدیدی نیز ممکن است شکل بگیرد. این تغییرات الگوهای معمول ارتباط میان بخشهای مختلف مغز را مختل میکند و شاید در آثار درمانی احتمالی سیلوسایبین برای برخی اختلالات سلامت روان نیز نقش داشته باشد.
با این حال، تجربه سیلوسایبین یک تناقض نیز ایجاد میکند. استولیکر میپرسد: «اگر مغز بینظمتر میشود، پس چرا برخی افراد تجربههایی بسیار معنادار و منسجم دارند؟» پژوهشگران در این مطالعه متوجه شدند که در پس آشفتگی ظاهری، نوعی «نظم پنهان» وجود دارد. این نظم بهویژه در افرادی که تجربه آگاهانهشان بیش از همه تحت تأثیر سیلوسایبین قرار گرفته بود، نمایان شد.
«انگار هیچ چیز جز من وجود نداشت، یا من بخشی از چیزی بزرگتر بودم»
در این آزمایش، پژوهشگران به ۶۲ بزرگسال سالم که پیشتر تجربه مصرف مواد روانگردان نداشتند، سیلوسایبین دادند و سپس فعالیت مغز آنها را در شرایط مختلف بررسی کردند؛ از جمله در حالت استراحت، هنگام مدیتیشن و گوش دادن به موسیقی که همگی با چشمان بسته انجام شدند. همچنین در زمان تماشای فیلم نیز فعالیت مغز سنجیده شد. بسیاری از شرکتکنندگان احساس عمیقی از یکیبودن با محیط را تجربه کردند؛ حالتی که پژوهشگران آن را «درهمتنیدگی» یا محصورشدگی نامیدند.
یکی از شرکتکنندگان درباره تجربهاش گفت: «با دستگاه امآرآی، کف زمین، دیوارها و هوا درآمیخته بودم. انگار هیچ چیز جز من وجود نداشت، یا من بخشی از چیزی بزرگتر بودم.» پژوهشگران سپس میزان هماهنگی میان شبکههای مختلف مغز را اندازهگیری کردند و دریافتند که شبکههایی که مسئول پردازش اطلاعات حسی دریافتی از جهان بیرون هستند، ارتباط کمتری با سایر بخشهای مغز پیدا میکنند؛ در حالی که شبکههای مسئول پردازشهای سطح بالاتر، ارتباط بیشتری با یکدیگر برقرار میکنند. استولیکر میگوید: «در مجموع، این یافته از جابهجایی تعادل میان پردازشهای درونی و پردازش اطلاعات حسی خبر میدهد.»
در مرحله بعد، تیم از یادگیری ماشین برای شناسایی الگوهای پنهان در دادهها استفاده کرد. پژوهشگران بهطور مشخص فعالیت مغزی هر شرکتکننده را با پیشرفتن تجربه روانگردانی و هنگام انجام فعالیتهای مختلف بررسی کردند. افرادی که تجربه کمعمقتری داشتند، فعالیت مغزی بسیار متغیری نشان میدادند؛ حتی زمانی که مشغول انجام همان فعالیتی بودند که سایر شرکتکنندگان انجام میدادند. اما در افرادی که احساس قدرتمندی از یکیبودن با جهان داشتند، برخی الگوهای کلیدی فعالیت مغزی شباهت بیشتری به یکدیگر داشتند و برای هر فعالیت، الگوهای مشخصی شکل میگرفت. استولیکر میگوید هرچه شرکتکنندگان جدایی کمتری میان خود و جهان احساس میکردند، فعالیت شبکههای مغزی نیز شباهت بیشتری به یکدیگر پیدا میکرد.
مطالب مرتبط
- آیا روانگردانها هویت و شخصیت انسان را بازنویسی میکنند؟
- معجون سحرآمیز توهمزا: قارچ جادویی چگونه مغز را تحت تاثیر قرار میدهد؟
- دانشمندان اکنون فهمیدهاند که قارچ جادویی چگونه افسردگی را درمان میکند
- مطالعه جدید: فقط یک دوز روانگردان سیلوسایبین، افسردگی را تا سالها تسکین میدهد
یافتهها با توضیحی عصبزیستی نشان میدهد که چرا شرایط تجربه روانگردان، از زمان و مکان وقوع گرفته تا کاری که فرد در طول تجربه انجام میدهد، میتواند تأثیر زیادی بر نتیجه نهایی تجربه داشته باشد. به گفته پژوهشگران، حساسیت به شرایط مثل «شمشیری دولبه» است؛ نتایج اهمیت «محیطی کنترلشده و مثبت» را برجسته میکنند. در چنین شرایطی، مصرف روانگردان برای درمان بیماران میتواند پرهزینهتر و اجرای آن نیز دشوارتر باشد، اما غیرممکن نیست. عادل رازی، عصبپژوه محاسباتی و نویسنده ارشد پژوهش، میگوید بررسی فعالیت مغز افراد بهصورت جداگانه در طول تجربه روانگردان، با کمک یادگیری ماشین، میتواند به توضیح این موضوع کمک کند که چرا مادهای یکسان در افراد مختلف تجربههای کاملاً متفاوتی ایجاد میکند.
در مجموع، پژوهشگران هنوز درباره منشأ فواید احتمالی مواد روانگردان به توافق نرسیدهاند؛ مشخص نیست فواید بیشتر از خود تجربه آگاهانه ناشی میشوند یا از تغییرات زیربنایی در ارتباط میان شبکههای مغزی. این مطالعه به این پرسش پاسخ نمیدهد، اما بر اهمیت تجربه آگاهانه افراد تأکید دارد. یافتههای پژوهش از جنبهای بنیادیتر نیز جالب است. به گفته استولیکر، جدایی میان «خود» و جهان که معمولاً بدیهی تصور میشود، ممکن است ساختاری باشد که مغز بهطور فعال آن را حفظ میکند. او میافزاید: «روانگردانها صرفاً این توهم را ایجاد نمیکنند که خود و جهان یکی شدهاند؛ ممکن است موقتاً فعالیتهایی مغزی را کاهش دهند که معمولاً احساس جدایی میان ما و جهان را حفظ میکنند.»
شاید آنچه توهم به نظر میرسد، احساس جدایی از جهان باشد که در حالت عادی کاملاً طبیعی به نظر میرسد. استولیکر میگوید: «مواد روانگردان شاید برای مدتی کوتاه، دیدی گستردهتر از تصویری بزرگتر ارائه بدهند.» این مطالعه در نشریه نیچر منتشر شده است.
سلب مسئولیت: این گزارش صرفاً جنبه آگاهیبخشی و اطلاعرسانی علمی دارد و به هیچ وجه به منزله توصیه یا تشویق به مصرف مواد روانگردان نیست.
سوالات متداول
مواد روانگردان چه تاثیری بر مغز دارند؟
مواد روانگردان میتوانند مرز بین خود و جهان را در مغز محو کرده و احساس یکیبودن با محیط را ایجاد کنند.
سیلوسایبین چیست؟
سیلوسایبین ماده فعال موجود در قارچهای جادویی است که تأثیرات خاصی بر فعالیت مغز دارد.
چگونه سیلوسایبین بر تجربه آگاهی تأثیر میگذارد؟
سیلوسایبین باعث میشود شبکههای مغزی که معمولاً «خود» و جهان را جداگانه پردازش میکنند، به شکلی یکپارچهتر فعالیت کنند.
آیا مصرف سیلوسایبین عوارض جانبی دارد؟
تجربه سیلوسایبین میتواند عوارض جانبی داشته باشد، اما در برخی موارد ممکن است آثار درمانی نیز به همراه داشته باشد.
