درمان آزمایشی جدید با یک تزریق، کلسترول بد را بیش از ۵۰ درصد کاهش داد

7 روز پیش

0 69,442 خواندن این مطلب 3 دقیقه زمان میبرد

کاهش سطح کلسترول LDL با روش ویرایش ژن جدید

کلسترول LDL یا همان لیپوپروتئین کم‌چگالی، که به عنوان کلسترول بد شناخته می‌شود، یکی از عوامل کلیدی در افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی به شمار می‌رود. بسیاری از افرادی که با این مشکل مواجه هستند، ناچار به مصرف مداوم داروها برای کنترل آن هستند. اما حالا پژوهشگران یک روش نوین مبتنی بر ویرایش ژن کریسپر را آزمایش کرده‌اند که با یک بار تزریق، توانسته در برخی بیماران، سطح کلسترول بد را بیش از ۵۰ درصد کاهش دهد و اثر آن تا یک سال باقی بماند.

افزایش سطح کلسترول LDL می‌تواند به تجمع پلاک در دیواره رگ‌ها منجر شود و خطر حمله قلبی و سکته را افزایش دهد. عواملی نظیر سن، ژنتیک و رژیم غذایی به شدت بر سطح این نوع کلسترول تأثیر می‌گذارند و درمان‌های معمول شامل تغییر سبک زندگی و مصرف داروهایی مانند استاتین‌ها می‌شود.

معرفی روش CTX310

روش آزمایشی جدیدی که به نام CTX310 شناخته می‌شود، از فناوری ویرایش ژن کریسپر بهره می‌برد و هدف آن ایجاد تغییرات دائمی در سلول‌های کبدی است تا با یک بار درمان، سطح چربی‌های مضر خون را به مدت طولانی پایین نگه دارد. به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، این درمان به ژن ANGPTL3 در سلول‌های کبد هدف می‌گیرد که مسئول تولید پروتئینی به همین نام است. این پروتئین در تنظیم چربی‌های خون نقش دارد و فعالیت برخی آنزیم‌ها را که به تجزیه چربی‌ها کمک می‌کنند، محدود می‌کند.

نتایج آزمایشات اولیه

در نخستین آزمایش انسانی CTX310، بالاترین دوز درمان، به‌طور متوسط ۵۲٫۵ درصد سطح کلسترول بد را کاهش داد. برخی افراد به‌طور طبیعی دارای تغییرات ژنتیکی هستند که عملکرد ANGPTL3 را کاهش می‌دهد و در نتیجه، چربی‌هایی مانند کلسترول LDL و تری‌گلیسیرید بهتر از جریان خون پاک می‌شوند. پژوهشگران با استفاده از CTX310 تلاش می‌کنند تا این وضعیت طبیعی را از طریق ویرایش ژن در کبد ایجاد کنند.

در مرحله اول آزمایش، ۱۵ بیمار مبتلا به اختلالات شدید کلسترول یا تری‌گلیسیرید که به درمان‌های معمول پاسخ مناسبی نداده بودند، CTX310 را به‌صورت تزریق وریدی دریافت کردند. نانوذرات موجود در این تزریق، دستورالعمل‌های کریسپر را به سلول‌های کبد منتقل می‌کردند.

پیگیری نتایج و عوارض جانبی

اکنون نتایج پیگیری ۱۲ ماهه بیماران نشان می‌دهد که اثر درمان در بیشتر آن‌ها همچنان باقی مانده است. در چهار بیمار که بالاترین دوز CTX310 را دریافت کردند، سطح ANGPTL3 به‌طور متوسط ۷۸٫۶ درصد کاهش یافت. همچنین، کلسترول LDL به‌طور متوسط ۵۲٫۵ درصد و تری‌گلیسیرید ۴۷٫۸ درصد پایین آمد.

یکی از شرکت‌کنندگان ۱۷۹ روز پس از درمان جان باخت، اما پژوهشگران نتیجه گرفتند که مرگ او ارتباطی با CTX310 نداشته است.

در ۱۴ بیمار دیگر، کاهش سطح چربی‌های خون ادامه داشت و در طول دوره پیگیری، عارضه جانبی جدی تازه‌ای گزارش نشد. هرچند نتایج اولیه امیدوارکننده به نظر می‌رسند، اما تعداد شرکت‌کنندگان بسیار کم است و هنوز برای نتیجه‌گیری درباره ایمنی و اثربخشی این درمان زود است. برای مشخص‌شدن عملکرد CTX310 در جمعیت بزرگ‌تر و در بلندمدت، به آزمایش‌های بیشتری نیاز خواهد بود.

مزایای روش جدید

یکی از مزیت‌های احتمالی این روش جدید، بی‌نیاز شدن بیمار از مصرف مداوم دارو است. بسیاری از درمان‌های کاهش کلسترول نیاز به مصرف روزانه یا در فواصل منظم دارند، در حالی که هدف CTX310 ایجاد اثری پایدار با یک بار درمان است. البته، ویرایش ژن به معنای ایجاد تغییر ماندگار در DNA سلول‌ها است و به همین دلیل، ایمنی آن باید با دقت بررسی شود. یکی از نگرانی‌های اصلی این است که ابزار کریسپر به‌اشتباه بخش‌های دیگری از ژنوم را تغییر دهد یا اثرات پیش‌بینی‌نشده‌ای ایجاد کند که شاید در کوتاه‌مدت آشکار نشوند.

پژوهشگران برای کاهش این نگرانی، در CTX310 تغییری را هدف قرار داده‌اند که مشابه آن به‌طور طبیعی در برخی افراد وجود دارد. این افراد به دلیل کاهش فعالیت ژن ANGPTL3 معمولاً سطح پایین‌تری از چربی‌های خون دارند و تاکنون این تغییر ژنتیکی طبیعی با عوارض جدی شناخته‌شده‌ای همراه نبوده است. با این حال، برای اطمینان از ایمنی درمان، پیگیری بیماران در دوره‌های طولانی‌تر همچنان ضروری است.

مرحله بعدی آزمایش درمان روی انسان اکنون در حال انجام است. در این مرحله، پژوهشگران از مقدار ثابتی از درمان استفاده می‌کنند که معادل مؤثرترین مقدار مرحله قبلی است و اثربخشی آن را در گروه‌های مختلف بیماران مبتلا به اختلالات چربی خون می‌سنجند. نتایج پژوهش در ژورنال New England Journal of Medicine منتشر شده است.