
استارشیپ بالاخره به نقطهای رسید که هرگز پیش از این تجربه نکرده بود. این ابرموشک که به عنوان بزرگترین و قدرتمندترین وسیلهی پرتاب تاریخ شناخته میشود، امروز ۲۸ سپتامبر (۶ مهر) برای نخستین بار به مدار زمین دست یافت و یک نقطهعطف بزرگ را در مسیر عملیاتی شدن رقم زد. استارشیپ امروز بعدازظهر دوشنبه از پایگاه استاربیس اسپیسایکس در جنوب تگزاس به پرواز درآمد و سفری موفق اما پرتنش را تجربه کرد. در حین برخاستن موشک، یکی از شش موتور مرحله فوقانی از کار افتاد و این موضوع نگرانیهایی را درباره ادامه تلاش اسپیسایکس برای ورود به مدار به وجود آورد.
دن هوت، سخنگوی اسپیسایکس، حتی اعلام کرد که تلاش برای ورود به مدار لغو شده است؛ اما این تصمیم به سرعت تغییر کرد و کنترلکنندگان پرواز تصمیم به ادامه مأموریت گرفتند. در حالی که انتظار میرفت پرواز در نیمهراه متوقف شود، هوت گفت: «هنوز تسلیم نشدهایم. به انتظار ادامه میدهیم… روی صندلیتان بنشینید.» تنها چند دقیقه بعد، خبر رسید که استارشیپ برای ورود به مدار آماده است. حدود ۲۵ دقیقه پس از پرتاب، فضاپیمای شماره ۴۱ استارشیپ یکی از موتورهای رپتور خود را برای مدت کوتاهی روشن کرد تا به مدار برسد. این همان هدف اصلی آزمایش پرواز چهاردهم استارشیپ بود: رسیدن به مدار برای نخستین بار و استقرار ۲۶ ماهواره استارلینک در مداری عملیاتی.
مرکز کنترل مأموریت تأیید کرد: «استارشیپ در مدار قرار گرفت» و جمعیت حاضر در استاربیس اسپیسایکس از شدت هیجان به وجد آمدند.
پس از این موفقیت، ابرموشک اسپیسایکس شروع به استقرار ماهوارههای استارلینک کرد و همه آنها را با موفقیت در مدار قرار داد. با این حال، استارشیپ هنوز در مدار است و برخلاف پروازهای قبلی قرار است چندین بار به دور سیاره بچرخد. بنابراین، کارهای زیادی پیش رو دارد؛ از جمله خروج از مدار، بازگشت به جو زمین و فرود بیدردسر در اقیانوس آرام. انتظار میرود کل پرواز امروز نزدیک به ۱۰ ساعت طول بکشد؛ اما استارشیپ تا همینجا روز بسیار بزرگی را برای اسپیسایکس رقم زده است.
پروازی آزمایشی، پرتنش و بلندپروازانه
استارشیپ صبح دوشنبه ساعت ۸:۴۸ به وقت منطقه زمانی شرقی آمریکا (۱۶:۱۸ به وقت ایران) از پایگاه استاربیس اسپیسایکس در جنوب تگزاس به فضا پرتاب شد و چهاردهمین پرواز آزمایشی خود را آغاز کرد. این پرواز، سومین پرتاب نسخه سوم استارشیپ (V3) محسوب میشد؛ مدلی نسبتاً بالغتر که قابلیت استقرار ماهواره، رسیدن به ماه و مریخ و انجام مأموریتهای دیگر را دارد. تاکنون همهچیز در پرواز چهاردهم طبق برنامه پیش رفته است. سوپر هوی حدود ۷ دقیقه پس از پرتاب، برای فرود کنترلشده در آبهای خلیج مکزیک به زمین بازگشت. هرچند به نظر میرسید چند موتور بوستر در طول پرواز از کار افتادهاند، خاموشی هیچکدام آنقدر جدی نبود که بر فرود تأثیر بگذارد. در همین حال، استارشیپ به صعود خود ادامه داد و حدود نیمساعت پس از آغاز پرواز، در مدار نزدیک زمین در ارتفاع تقریباً ۲۷۷ کیلومتری قرار گرفت.
اما اسپیسایکس تنها به رسیدن به مدار نزدیک زمین بسنده نکرد. استارشیپ ۲۶ ماهواره نسل جدید استارلینک (V3) را حمل میکرد که در طول بازهای ۳۰ دقیقهای، یکییکی در مدار مستقر شدند. این ماهوارهها نخستین اعضای ابرمنظومهای هستند که طبق گفته ماسک در نهایت حدود ۱۰۰ هزار ماهواره خواهد داشت. استارشیپ در پرواز سیزدهم نیز که در ماه ژوئیه انجام شد، ماهوارههای استارلینک V3 را به فضا حمل کرد، اما آنها در مسیری زیرمداری قرار گرفتند و مدت کوتاهی بعد به زمین بازگشتند.
استارشیپ پس از استقرار ماهوارههای استارلینک، همچنان در حال گردش به دور زمین است و اگر همهچیز طبق برنامه پیش برود، تا حدود ۸ ساعت دیگر نیز در فضا خواهد ماند؛ سپس برای فرود در اقیانوس آرام، در نزدیکی سواحل شیلی، به زمین بازخواهد گشت. موشک اسپیسایکس در مأموریتهای زیرمداری قبلی ظرف مدت حداکثر یک ساعت پس از پرتاب در منطقهای از اقیانوس هند، در نزدیکی سواحل استرالیای غربی، فرود میآمد؛ اما استارشیپ این بار قرار است در مکانی جدید به زمین بازگردد. مأموریت امروز از لحظه پرتاب تا فرود در اقیانوس، حدود ۹ ساعت و ۵۰ دقیقه طول خواهد کشید و به طولانیترین پرواز استارشیپ تاکنون تبدیل خواهد شد.
برنامهریزی برای آینده
طبق جدول مأموریت پرواز شماره ۱۴، استارشیپ مانور خروج از مدار را بامداد سهشنبه ساعت ۰۱:۱۱ به وقت ایران انجام خواهد داد. پس از آن موشک تقریباً نیمساعت در مسیر بازگشت باقی میماند و در نهایت حوالی ساعت ۰۲:۰۸ در اقیانوس آرام فرود میآید. پخش زنده فرود استارشیپ را میتوانید حدود ساعت ۰۰:۴۵ در سایت تماشا کنید.
چالشهای پیش رو
موفقیت امروز استارشیپ (البته تا به اینجا)، نقطه عطفی بزرگ برای اسپیسایکس محسوب میشود؛ اما این شرکت برای عملیاتیکردن کامل موشک خود همچنان باید چند چالش دیگر را پشت سر بگذارد. اسپیسایکس قصد دارد در پایان هر مأموریت، سوپر هوی و استارشیپ را مستقیماً روی سکوی پرتاب فرود آورد و هر دو را با بازوهای موسوم به «چاپستیک» برج پرتاب در هوا بگیرد؛ راهکاری که با هدف بهبود سرعت و کارآمدی استفادهی دوباره از موشک طراحی شده است. اسپیسایکس تاکنون در سه پرواز آزمایشی موفق شده است سوپر هوی را با برج پرتاب بگیرد، اما هنوز چنین تلاشی را برای شیپ (مرحله فوقانی) انجام نداده است.
چالشهای سوختگیری و پروازهای سرنشیندار
مأموریتهای استارشیپ به ماه یا مریخ نیز به چندین پرتاب فضاپیماهای «تانکر» برای سوختگیری استارشیپ در مدار زمین نیاز خواهند داشت. اسپیسایکس هنوز توانایی سوختگیری در خارج از زمین را بهصورت عملی به نمایش نگذاشته است؛ بنابراین این نیز یکی دیگر از چالشهای مهمی است که باید پشت سر گذاشته شود. اسپیسایکس همچنین در پروازهای سرنشیندار، مانند آرتمیس ۴ باید سامانههای پشتیبانی از حیات را روی استارشیپ نصب کند و بدون تردید پیش از آنکه فضانوردی را سوار این فضاپیما کند، چندین پرواز موفق دیگر با استارشیپ انجام خواهد داد.
سوالات متداول
استارشیپ چه زمانی به مدار رسید؟
استارشیپ امروز ۲۸ سپتامبر (۶ مهر) برای نخستین بار به مدار زمین رسید.
چند ماهواره در پرواز چهاردهم استارشیپ مستقر شدند؟
در پرواز چهاردهم، ۲۶ ماهواره نسل جدید استارلینک (V3) مستقر شدند.
مدت زمان کل پرواز استارشیپ چقدر است؟
کل پرواز امروز نزدیک به ۱۰ ساعت طول خواهد کشید.
استارشیپ در چه ارتفاعی قرار گرفت؟
استارشیپ در مدار نزدیک زمین در ارتفاع تقریباً ۲۷۷ کیلومتری قرار گرفت.



