مدیریت کار و بچه برای مادران شاغل : مدیریت همزمان کار و فرزند برای مادران شاغل یکی از چالش هایی است که بسیاری از خانواده ها با آن روبرو هستند. مادر شاغل معمولا باید در طول یک روز چند نقش مختلف را همزمان مدیریت کند؛ از انجام وظایف حرفه ای و حضور در محیط کار گرفته تا رسیدگی به نیازهای کودک، برنامه ریزی امور خانه، ارتباط با همسر و اختصاص دادن زمانی برای استراحت و زندگی شخصی. دشواری اصلی اینجاست که بسیاری از این مسئولیت ها قابل حذف نیستند و در نتیجه، تلاش برای انجام دادن همه کارها با بالاترین کیفیت می تواند باعث خستگی و فشار ذهنی زیادی شود. همراه جارچی باشید.
مدیریت موفق کار و بچه به این معنی نیست که مادر باید در تمام ساعات روز کاملا منظم، پرانرژی و بدون اشتباه باشد. هدف اصلی این است که مسئولیت ها به شکلی واقع بینانه تقسیم شوند و برای کارهای مهم، زمان و انرژی کافی وجود داشته باشد. مادر شاغل نباید انتظار داشته باشد که همزمان یک کارمند ایده آل، مادر همیشه در دسترس، همسر بی نقص و مدیر تمام وقت خانه باشد. ایجاد تعادل بیشتر معمولا از جایی شروع می شود که خانواده بپذیرد مسئولیت نگهداری از کودک و اداره خانه فقط وظیفه مادر نیست و سایر اعضای خانواده نیز باید در آن مشارکت داشته باشند.
برنامه ریزی روزانه؛ اولین قدم برای مدیریت بهتر
داشتن برنامه روزانه یکی از ساده ترین ابزارهایی است که می تواند آشفتگی ذهنی مادران شاغل را کاهش دهد. بسیاری از کارهایی که در طول روز انجام می شوند قابل پیش بینی هستند؛ مانند ساعت بیدار شدن کودک، رفتن به مهد یا مدرسه، زمان شروع و پایان کار، وعده های غذایی، حمام و زمان خواب. وقتی این فعالیت ها در یک چارچوب مشخص قرار بگیرند، برنامه ریزی برای کارهای دیگر نیز آسان تر می شود.
با این حال، برنامه روزانه نباید آن قدر فشرده باشد که کوچک ترین اتفاق غیرمنتظره همه آن را به هم بریزد. کودکان ممکن است بیمار شوند، دیر آماده شوند، خوابشان ببرد یا به توجه بیشتری نیاز داشته باشند. بنابراین بهتر است بین فعالیت های مختلف مقداری زمان خالی در نظر گرفته شود. برنامه خوب برنامه ای نیست که تمام دقیقه های روز را پر کند؛ بلکه برنامه ای است که برای اتفاقات پیش بینی نشده نیز جا داشته باشد.
یکی از روش های کاربردی این است که شب قبل، فقط چند کار اصلی روز بعد مشخص شود. برای مثال می توان سه اولویت کاری، یک یا دو کار مربوط به کودک و چند وظیفه ضروری خانه را تعیین کرد. انجام همین کارهای اصلی می تواند بسیار ارزشمندتر از تلاش برای انجام دادن فهرستی طولانی از وظایف باشد.
کارهای خانه را از مسئولیت های مادر جدا کنید
یکی از دلایل خستگی مادران شاغل این است که بعد از پایان ساعت کاری، بخش دیگری از کار آنها در خانه شروع می شود. اگر تمام خرید، آشپزی، نظافت، لباس شستن، رسیدگی به کودک و برنامه ریزی خانه نیز بر عهده مادر باشد، حتی زمانی که از محل کار خارج شده است، ذهن او همچنان درگیر کار خواهد بود.
راه حل این مسئله تقسیم واقعی مسئولیت هاست. همسر باید در مراقبت از کودک و کارهای خانه مشارکت داشته باشد و این مشارکت نباید به عنوان «کمک به مادر» تلقی شود؛ زیرا کودک و خانه متعلق به هر دو والد هستند. تقسیم مسئولیت زمانی موثرتر است که وظایف به صورت مشخص تعیین شوند. مثلا یک نفر مسئول آماده کردن کودک برای خواب باشد و نفر دیگر آشپزخانه را مرتب کند. یا خریدهای هفتگی، بردن کودک به مدرسه و آماده کردن لباس های کودک میان والدین تقسیم شود.
اگر کودک به اندازه کافی بزرگ است، می توان بعضی کارهای ساده را نیز به او سپرد. جمع کردن اسباب بازی ها، قرار دادن لباس های کثیف در سبد یا مرتب کردن وسایل شخصی، علاوه بر کاهش بخشی از فشار والدین، به کودک مسئولیت پذیری را نیز آموزش می دهد.
کیفیت زمان مهم تر از تعداد ساعت است
یکی از نگرانی های رایج مادران شاغل این است که به دلیل کار کردن، زمان کافی برای کودک ندارند. در چنین شرایطی ممکن است مادر تلاش کند تمام زمان آزاد خود را به کودک اختصاص دهد، اما به دلیل خستگی جسمی و ذهنی، حضور او کیفیت لازم را نداشته باشد.
به جای اینکه فقط تعداد ساعت هایی را که با کودک می گذرانید محاسبه کنید، بهتر است به کیفیت ارتباط نیز توجه داشته باشید. حتی یک بازه کوتاه که در آن تلفن همراه کنار گذاشته شود و توجه کامل به کودک اختصاص پیدا کند، می تواند ارزشمند باشد. بازی کردن، صحبت کردن درباره اتفاقات روز، خواندن کتاب قبل از خواب یا خوردن یک وعده غذایی در کنار یکدیگر می تواند به ایجاد ارتباط عاطفی کمک کند.
کودک بیش از هر چیز به احساس امنیت و ارتباط عاطفی با والدین نیاز دارد. بنابراین شاغل بودن مادر به خودی خود به معنی آسیب دیدن رابطه با کودک نیست. آنچه اهمیت دارد کیفیت رابطه، ثبات رفتاری، توجه و فراهم کردن محیط امن و حمایتگر است.
از احساس گناه فاصله بگیرید
احساس گناه یکی از مشکلاتی است که ممکن است زندگی مادران شاغل را دشوارتر کند. مادر ممکن است هنگام کار احساس کند باید کنار کودک باشد و هنگام بودن در خانه نیز به دلیل خستگی، احساس کند به اندازه کافی برای کار یا خانواده وقت نگذاشته است. اگر این احساس به صورت مداوم ادامه پیدا کند، می تواند باعث فرسودگی روانی شود.
واقعیت این است که هیچ مادری نمی تواند در تمام لحظات زندگی کودک حضور داشته باشد. کار کردن نیز می تواند بخشی از هویت، استقلال مالی، اهداف شخصی و زندگی حرفه ای مادر باشد. بنابراین بهتر است به جای مقایسه خود با تصویر غیرواقعی از یک مادر ایده آل، شرایط واقعی زندگی خود را در نظر بگیرید.
ممکن است بعضی روزها کار اهمیت بیشتری پیدا کند و بعضی روزها کودک به توجه بیشتری نیاز داشته باشد. تعادل لزوما به معنی تقسیم مساوی زمان در هر روز نیست؛ بلکه می تواند به معنای ایجاد تعادل در یک بازه طولانی تر باشد.
برای مراقبت از کودک برنامه پشتیبان داشته باشید
یکی از بزرگ ترین مشکلات مادران شاغل زمانی ایجاد می شود که کودک بیمار می شود یا فردی که مسئول نگهداری از اوست نمی تواند در زمان تعیین شده حضور داشته باشد. داشتن یک برنامه پشتیبان می تواند در چنین شرایطی فشار زیادی را کاهش دهد.
اگر کودک به مهد کودک می رود، بهتر است خانواده از قبل مشخص کند در صورت تعطیلی مهد یا بیماری کودک چه کسی می تواند از او مراقبت کند. اعضای خانواده، پرستار، یکی از والدین یا امکان دورکاری می توانند بخشی از برنامه پشتیبان باشند.
مهم این است که این برنامه فقط روی دوش مادر قرار نگیرد. اگر هر اتفاق غیرمنتظره ای باعث شود مادر مجبور شود کار خود را لغو کند، به مرور فشار زیادی ایجاد خواهد شد. بهتر است مسئولیت شرایط اضطراری نیز میان والدین تقسیم شود.
محیط کار را مدیریت کنید
مدیریت کار و بچه فقط به خانه مربوط نمی شود. شرایط محیط کار نیز تاثیر زیادی بر میزان فشار مادر شاغل دارد. اگر امکان انعطاف در ساعت کاری، دورکاری یا جابه جایی بعضی وظایف وجود دارد، استفاده از این امکانات می تواند کمک کننده باشد.
البته همه مشاغل چنین انعطافی ندارند، اما حتی در یک محیط کاری ثابت نیز می توان با اولویت بندی وظایف، جلوگیری از انجام کارهای غیرضروری و برنامه ریزی بهتر، بخشی از فشار را کاهش داد.
مادران شاغل بهتر است مرز مشخصی میان زمان کار و زمان خانواده ایجاد کنند. اگر امکان دارد، پس از پایان ساعت کاری پیام ها و تماس های غیرضروری کاری محدود شوند تا زمان حضور در خانه به ادامه بی پایان کار تبدیل نشود.
صبح ها را ساده تر کنید
صبح یکی از شلوغ ترین زمان های روز برای خانواده های دارای کودک است. آماده شدن والدین، آماده کردن کودک، صبحانه، لباس پوشیدن و رفتن به مدرسه یا مهد می تواند باعث استرس شود.
بخشی از کارهای صبح را می توان از شب قبل انجام داد. آماده کردن لباس کودک، کیف مدرسه، وسایل مورد نیاز و حتی بخشی از صبحانه می تواند زمان صبح را آزادتر کند. بهتر است کودک نیز تا حد امکان در این فرآیند مشارکت داشته باشد.
ایجاد یک ترتیب ثابت برای فعالیت های صبحگاهی نیز می تواند کمک کند. وقتی کودک بداند بعد از بیدار شدن چه کارهایی باید انجام دهد، نیاز به تذکرهای مداوم کمتر می شود.
برنامه خواب کودک را جدی بگیرید
خواب کافی کودک فقط برای سلامت او اهمیت ندارد، بلکه روی برنامه روزانه والدین نیز تاثیر مستقیم می گذارد. وقتی زمان خواب کودک هر شب تغییر زیادی داشته باشد، برنامه مادر و پدر نیز نامنظم می شود.
داشتن یک روتین ثابت شبانه می تواند به کودک کمک کند راحت تر برای خواب آماده شود. حمام، لباس خواب، مسواک، قصه یا فعالیت آرام و سپس خواب می تواند به شکل یک ترتیب ثابت اجرا شود.
البته نیاز خواب کودکان با توجه به سن آنها متفاوت است و برنامه خواب باید با شرایط کودک هماهنگ باشد. هدف اصلی ایجاد نظم قابل پیش بینی است، نه اجرای یک برنامه سخت و غیرقابل تغییر.
برای خودتان نیز زمان در نظر بگیرید
یکی از اشتباهات رایج مادران شاغل این است که تمام زمان آزاد خود را صرف کار، کودک و خانه می کنند و استراحت خودشان را آخرین اولویت قرار می دهند. این روش ممکن است برای مدت کوتاهی قابل اجرا باشد، اما در بلندمدت احتمال خستگی و فرسودگی را افزایش می دهد.
استراحت به معنی داشتن چند ساعت وقت آزاد در هر روز نیست. حتی یک پیاده روی کوتاه، نوشیدن یک فنجان چای در آرامش، مطالعه، ورزش یا چند دقیقه تنهایی می تواند به بازیابی انرژی کمک کند.
مادر خسته معمولا نمی تواند همان کیفیتی را که از خودش انتظار دارد به خانواده و کار ارائه دهد. بنابراین مراقبت از خود یک فعالیت اضافی و تجملی نیست؛ بخشی از مدیریت درست زندگی خانوادگی است.
از کمک گرفتن نترسید
گاهی مادران شاغل تصور می کنند اگر برای نگهداری از کودک یا کارهای خانه از دیگران کمک بگیرند، به اندازه کافی توانمند نیستند. در حالی که استفاده از حمایت خانواده یا خدمات مناسب می تواند یک تصمیم منطقی برای مدیریت بهتر زندگی باشد.
کمک گرفتن می تواند شکل های مختلفی داشته باشد. ممکن است یکی از اعضای خانواده چند ساعت در هفته از کودک مراقبت کند، همسر بخشی از کارهای خانه را بر عهده بگیرد یا خانواده در صورت داشتن توان مالی از خدمات نظافت یا مراقبت از کودک استفاده کند.
مهم این است که کمک گرفتن به معنای کنار گذاشتن مسئولیت مادری نیست. بلکه باعث می شود مادر انرژی بیشتری برای فعالیت هایی داشته باشد که واقعا نیازمند حضور و توجه او هستند.
در مورد تربیت کودک با همسر هماهنگ باشید
اگر والدین درباره قوانین خانه، خواب، استفاده از موبایل، تکالیف، تشویق و تنبیه و سایر موضوعات تربیتی هماهنگ نباشند، فشار بیشتری به هر دو نفر وارد می شود. کودک نیز ممکن است پیام های متفاوتی از والدین دریافت کند.
بهتر است والدین درباره موضوعات اصلی تربیتی با یکدیگر صحبت کنند و تا حد امکان قوانین مشخص و قابل اجرا داشته باشند. این هماهنگی باعث می شود مادر مجبور نباشد به تنهایی نقش تصمیم گیرنده اصلی در تربیت کودک را بر عهده بگیرد.
همچنین بهتر است اختلاف نظرهای والدین درباره تربیت کودک در زمان آرام و دور از حضور کودک مطرح شود. گفت و گوی محترمانه میان والدین می تواند به ایجاد ثبات بیشتری در محیط خانواده کمک کند.
از کمال گرایی فاصله بگیرید
خانه همیشه قرار نیست کاملا مرتب باشد، هر وعده غذایی لازم نیست مانند یک غذای رستورانی آماده شود و تمام روزهای کاری نیز قرار نیست با بالاترین بهره وری سپری شوند. پذیرش این واقعیت می تواند فشار زیادی را از روی مادران شاغل بردارد.
گاهی انجام یک کار با کیفیت قابل قبول بهتر از تلاش برای انجام بی نقص آن است. برای مثال اگر در یک روز شلوغ فرصت آشپزی وجود ندارد، استفاده از غذای ساده یا آماده می تواند کاملا منطقی باشد. اگر خانه یک روز مرتب نیست، لزوما اتفاق مهمی رخ نداده است.
هدف از مدیریت زندگی، ایجاد شرایطی پایدار و قابل ادامه است، نه رسیدن به یک تصویر غیرواقعی از زندگی کامل.
برنامه آخر هفته را بیش از حد شلوغ نکنید
آخر هفته برای بسیاری از خانواده ها تبدیل به زمانی برای جبران تمام کارهای عقب افتاده می شود. خرید، نظافت، مهمانی، انجام کارهای اداری و فعالیت های مختلف ممکن است تمام زمان استراحت خانواده را از بین ببرد.
بهتر است بخشی از آخر هفته برای استراحت واقعی و ارتباط خانوادگی باقی بماند. لازم نیست هر هفته برنامه های زیادی برای سرگرم کردن کودک داشته باشید. پیاده روی، بازی در خانه، رفتن به پارک یا حتی انجام یک فعالیت ساده در کنار یکدیگر می تواند برای کودک ارزشمند باشد.
همچنین می توان بعضی کارهای خانه را میان اعضای خانواده تقسیم کرد تا مادر مجبور نباشد تمام تعطیلات را صرف انجام کارهای عقب افتاده کند.
وقتی کودک نیاز بیشتری به مادر دارد
همه روزها شبیه هم نیستند. ممکن است کودک بیمار شود، وارد دوره مهمی از زندگی خود شود، امتحان داشته باشد یا از نظر عاطفی به توجه بیشتری نیاز پیدا کند. در چنین شرایطی ممکن است برای مدتی لازم باشد برنامه کاری و خانوادگی تغییر کند.
انعطاف پذیری در این مواقع اهمیت زیادی دارد. اگر امکان جابه جایی ساعت کاری، مرخصی یا دورکاری وجود داشته باشد، می توان از آن استفاده کرد. اگر چنین امکانی وجود ندارد، مشارکت همسر و خانواده اهمیت بیشتری پیدا می کند.
مادر نباید تصور کند که باید در تمام شرایط به تنهایی همه چیز را مدیریت کند. یکی از ویژگی های یک سیستم خانوادگی سالم، توانایی اعضای آن برای حمایت از یکدیگر در دوره های دشوار است.
جمع بندی
مدیریت کار و بچه برای مادران شاغل بیشتر از آنکه به برنامه ریزی دقیقه به دقیقه وابسته باشد، به تقسیم درست مسئولیت ها، انعطاف پذیری و کنار گذاشتن کمال گرایی نیاز دارد. مادر شاغل نباید تمام مسئولیت کودک، خانه و کار را به تنهایی بر عهده بگیرد. مشارکت همسر، استفاده از حمایت خانواده و داشتن برنامه پشتیبان می تواند فشار روزانه را تا حد زیادی کاهش دهد.
برنامه ریزی برای شب قبل، آماده کردن وسایل کودک، ایجاد روتین های ثابت، مشخص کردن اولویت های روزانه و ساده کردن کارهای خانه از جمله اقداماتی هستند که می توانند زندگی روزمره را قابل مدیریت تر کنند. در کنار این موارد، توجه به کیفیت زمانی که با کودک سپری می شود اهمیت زیادی دارد. چند دقیقه حضور واقعی و بدون حواس پرتی می تواند ارزشمندتر از ساعت ها حضور همراه با خستگی و درگیری ذهنی باشد.
مادران شاغل همچنین نباید استراحت و مراقبت از خود را نادیده بگیرند. حفظ انرژی جسمی و روانی مادر به نفع کل خانواده است و کمک گرفتن از دیگران نشانه ضعف یا ناتوانی نیست. در نهایت، تعادل میان کار و خانواده یک وضعیت ثابت نیست؛ شرایط با رشد کودک، تغییر شغل، تغییر ساعات کاری و اتفاقات زندگی تغییر می کند. بنابراین بهتر است به جای تلاش برای رسیدن به یک برنامه کاملا بی نقص، سیستمی انعطاف پذیر ایجاد شود که در شرایط واقعی زندگی قابل ادامه باشد.
سوالات متداول درباره مدیریت بچه و کار توسط مادر شاغل
- چطور یک مادر شاغل می تواند زمان بیشتری برای کودک خود داشته باشد؟
به جای تمرکز صرف بر تعداد ساعت، بهتر است زمان های کوتاه اما با کیفیت برای کودک ایجاد شود. بازی، گفت و گو، مطالعه و انجام فعالیت مشترک بدون استفاده از تلفن همراه می تواند ارتباط عاطفی را تقویت کند. - آیا مادر شاغل باید تمام کارهای خانه را خودش انجام دهد؟
خیر. مسئولیت خانه و کودک باید میان اعضای خانواده تقسیم شود. همسر و در صورت مناسب بودن سن، خود کودک نیز می توانند بخشی از مسئولیت ها را بر عهده بگیرند. - چطور احساس گناه به دلیل شاغل بودن را کاهش دهیم؟
شاغل بودن به خودی خود به معنی مادر بد بودن نیست. بهتر است به جای مقایسه خود با یک تصویر ایده آل و غیرواقعی، کیفیت رابطه با کودک و شرایط واقعی خانواده را در نظر بگیرید. - اگر کودک بیمار شود مادر شاغل چه کار کند؟
بهتر است خانواده از قبل یک برنامه پشتیبان داشته باشد و مشخص شود در شرایط اضطراری چه کسی می تواند از کودک مراقبت کند. این مسئولیت نباید همیشه فقط بر عهده مادر باشد. - آیا مادر شاغل باید در تمام زمان آزاد خود کنار کودک باشد؟
خیر. مادر نیز به استراحت و زمان شخصی نیاز دارد. مراقبت از خود به حفظ انرژی و کیفیت رابطه با کودک کمک می کند. - چگونه صبح های شلوغ را مدیریت کنیم؟
آماده کردن لباس، کیف، وسایل مدرسه و بخشی از صبحانه از شب قبل می تواند فشار صبحگاهی را کاهش دهد. داشتن ترتیب ثابت برای فعالیت های صبح نیز به کودک کمک می کند مستقل تر عمل کند. - مهم ترین اصل برای ایجاد تعادل بین کار و خانواده چیست؟
تقسیم مسئولیت و واقع بین بودن. قرار نیست همه کارها به شکل کامل انجام شوند. هدف ایجاد روشی است که برای مادر، کودک و سایر اعضای خانواده قابل ادامه باشد.
