کشف بقایای زنی با بینی قطع شده در چین باستان
باستان‌شناسان در چین در حال بررسی بقایای زنی هستند که حدود ۷۰۰ سال پیش زندگی می‌کرده و شواهدی از آسیب به جمجمه‌اش نشان می‌دهد که بینی او به احتمال زیاد به‌طور عمدی قطع شده است. پژوهشگران بر این باورند که این آسیب ممکن است ناشی از یکی از مجازات‌های رسمی در دوران امپراتوری چین باشد. به نظر می‌رسد این زن پس از قطع بینی، دست‌کم چند سال دیگر زنده مانده و احتمالاً از نوعی بینی مصنوعی برای پوشاندن محل آسیب استفاده کرده است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، متون حقوقی چین باستان، قطع بینی را به عنوان یکی از «پنج مجازات» رسمی معرفی می‌کردند. چهار مجازات دیگر شامل گردن‌زدن، قطع اندام، اخته‌کردن و خال‌کوبی صورت بودند. در اواخر دوره‌ی دودمان یوان، یعنی بین سال‌های ۱۲۷۹ تا ۱۳۶۸ میلادی، قطع بینی معمولاً به عنوان مجازاتی برای سرقت دام‌های ارزشمند مانند اسب و گاو یا تکرار سرقت حیوانات کم‌ارزش‌تر در نظر گرفته می‌شد.
با وجود اینکه منابع تاریخی به هزاران مورد اجرای این مجازات اشاره دارند، پیش از این هیچ بقایای انسانی شناخته‌شده‌ای وجود نداشت که بتوان آسیب آن را با اطمینان به قطع تنبیهی بینی نسبت داد. داستان این کشف از سال ۲۰۱۸ آغاز شد، زمانی که بررسی‌های باستان‌شناسی پیش از ساخت یک مدرسه‌ی فنی در استان هنان در مرکز چین، به کشف گورستانی با ۲۹۹ قبر منجر شد. پژوهشگران بقایا را به سرعت از محل خارج کرده و برای بررسی‌های بیشتر به دانشگاه ژنگژو منتقل کردند.
بررسی جمجمه این زن نشان می‌دهد که او پس از قطع بینی، چند سال دیگر زنده مانده و احتمالاً مراقبت پزشکی دریافت کرده است. باستان‌شناسان با بررسی اسکلت‌ها، به جمجمه‌ای برخوردند که دهانه‌ی بینی آن به‌طور غیرعادی بزرگ بود. بخش‌هایی از استخوان بینی از بین رفته و در لبه‌های باقی‌مانده نیز نشانه‌هایی از ترمیم استخوان مشاهده می‌شد. این الگو نشان می‌دهد که آسیب زمانی رخ داده که زن هنوز زنده بوده و بدن فرصت کافی برای ترمیم آن داشته است.
پژوهشگران با بررسی شکل لگن و جمجمه، تشخیص دادند که بقایا متعلق به یک زن است. فرسودگی دندان‌ها و دیگر نشانه‌های اسکلتی سن او را هنگام مرگ حدود ۴۰ تا ۴۵ سال تخمین می‌زند. تاریخ‌گذاری رادیوکربنی استخوان ران راست نشان داد که این زن احتمالاً بین سال‌های ۱۲۹۸ تا ۱۴۰۴ میلادی زندگی کرده است؛ دوره‌ای که اواخر حکومت یوان و آغاز دودمان مینگ را در بر می‌گیرد. طراحی مقبره نیز بیشتر با دوره‌ی یوان، دودمان مغولی بنیان‌گذاری‌شده به‌دست قوبلای‌خان، مطابقت دارد.
بررسی ایزوتوپی استخوان‌ها نشان داد که رژیم غذایی زن عمدتاً بر پایه‌ی ارزن بوده و مقدار کمی پروتئین حیوانی مصرف می‌کرده است. پژوهشگران این الگو را با زندگی فردی از طبقه‌ی اقتصادی و اجتماعی نسبتاً پایین سازگار می‌دانند. تصویربرداری سی‌تی‌اسکن جزئیات بیشتری از جراحت را آشکار کرد. مقدار زیادی از استخوان و بافت اطراف و داخل بینی از بین رفته بود و جهت برش، به نظر می‌رسید از پایین به بالا بوده است. لبه‌های استخوانی محل بریدگی کاملاً ترمیم و بازسازی شده بودند. این نشانه‌ها حاکی از آن است که زن پس از قطع بینی نه تنها زنده مانده، بلکه چند سال دیگر نیز زندگی کرده است. با این حال، احتمالاً در تنفس و حرکت لب بالایی با مشکل روبه‌رو بوده است.
چیان وانگ از دانشگاه تگزاس ای‌اند‌ام و از پژوهشگران مطالعه، می‌گوید زنده‌ماندن این زن نشان می‌دهد احتمالاً پس از جراحت مراقبت مناسبی دریافت کرده است.
دیوید شی از دانشگاه هاروارد که در پژوهش شرکت نداشت، می‌گوید اگر خون‌ریزی در ساعات اولیه کنترل شده باشد، زخم می‌توانسته در طول چند ماه به‌تدریج بهبود یابد. پژوهشگران در اطراف دهانه‌ی بینی توده‌های کوچک استخوانی اضافه‌ای نیز پیدا کردند. این زوائد ممکن است در نتیجه‌ی التهاب مزمن ایجاد شده باشند، اما احتمال دیگر این است که فشار طولانی‌مدت یک پروتز بینی باعث شکل‌گیری آن‌ها شده باشد.
وانگ می‌گوید این زن از نظر رژیم غذایی، زندگی مشابه دیگر افراد عادی جامعه داشته و ممکن است برای پوشاندن محل آسیب از بینی مصنوعی استفاده کرده باشد. اگر چنین فرضی درست باشد، می‌توان تصور کرد که او پس از مجازات تلاش کرده تا حد ممکن به زندگی روزمره بازگردد. متون تاریخی چین باستان، قطع بینی را یکی از مجازات‌های رسمی برای برخی جرایم از جمله سرقت دام‌های ارزشمند معرفی می‌کند.
نحوه‌ی دفن زن نیز برای پژوهشگران معنادار بود. تنها عکسی که از کاوش سریع قبر باقی مانده، نشان می‌دهد جسد او به‌صورت رو به زمین دفن شده بود؛ حالتی که در هیچ‌یک از دیگر قبرهای گورستان دیده نشد. در برخی منابع، این شیوه دفن در دوره‌ی یوان با طرد یا مجازات ارتباط داشته است. پژوهشگران احتمال می‌دهند زن پس از مرگ نیز از خانواده یا جامعه‌ی خود جدا شده و شاید عمداً به‌صورتی دفن شده باشد که چهره‌ی آسیب‌دیده‌اش رو به پایین قرار بگیرد.
وانگ می‌گوید این نوع تدفین ممکن است نشانه‌ای از نگاه تبعیض‌آمیز یا نارضایتی جامعه نسبت به او بوده باشد. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این بخش از تفسیر قطعی نیست. آسیب صورت نیز الزاماً به معنی اجرای مجازات نیست. بیماری، حادثه یا حتی خودزنی از دیگر توضیحاتی هستند که پژوهشگران بررسی کرده‌اند. با این حال، هیچ‌یک از نشانه‌های معمول این سناریوها در جمجمه دیده نشده و به همین دلیل، قطع تنبیهی بینی محتمل‌ترین توضیح در نظر گرفته شده است.
اگر این تفسیر درست باشد، این اسکلت نخستین مدرک فیزیکی شناخته‌شده از مجازات قطع بینی در چین باستان خواهد بود؛ مجازاتی که تا امروز بیشتر از طریق متون قانونی و تاریخی شناخته می‌شد. اهمیت کشف فقط به تأیید اجرای مجازاتی خشن محدود نمی‌شود. بقایای زن نشان می‌دهد فردی که چنین مجازاتی را تحمل کرده بود، احتمالاً برای سال‌ها پس از آن زندگی کرده و نوعی مراقبت پزشکی نیز دریافت کرده است. از سوی دیگر، شیوه‌ی دفن او می‌تواند سرنخ‌هایی از نحوه‌ی برخورد جامعه با مجرمان محکوم‌شده در چین آن دوره در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
پژوهش در ژورنال Journal of Archaeological Science: Reports منتشر شده است.
سوالات متداول
کشف بقایای زن در چین چه زمانی انجام شد؟
کشف بقایای زن به سال ۲۰۱۸ برمی‌گردد.
چرا بینی این زن قطع شده بود؟
پژوهشگران معتقدند که قطع بینی ممکن است نتیجه یکی از مجازات‌های رسمی در چین باستان باشد.
زن پس از قطع بینی چه مدت زنده ماند؟
زن پس از قطع بینی دست‌کم چند سال دیگر زنده مانده است.
آیا زن از بینی مصنوعی استفاده کرده بود؟
احتمال می‌رود که او برای پوشاندن محل آسیب از نوعی بینی مصنوعی استفاده کرده باشد.
نحوه‌ی دفن این زن چگونه بود؟
جسد او به‌صورت رو به زمین دفن شده بود، که در هیچ‌یک از دیگر قبرهای گورستان دیده نشده است.
