گوگل، ۲۸ سال پس از تولد
گاهی یک دکمه، یک چک یا حتی نگاهی از فراز کوه میتواند مسیر جهان را تغییر دهد. رویدادهای پیش رو به لحظههایی اشاره دارند که کنجکاوی به ابزاری ماندگار، نهاد و دانشی تبدیل شد. در این داستان، دو دانشمند نیز حضور دارند که به پرسشهای بزرگ پاسخ دادند؛ یکی اندازهی زمین را اندازهگیری کرد و دیگری نشان داد که تغییرات زیستی پیش از مواجهه با خطر به وجود میآیند.
چکی که پیش از تولد حقوقی گوگل نوشته شد
نامی که امروز با جستوجوی اینترنت پیوند خورده، ۲۸ سال پیش از همکاری لری پیج و سرگئی برین شکل گرفت. پروژهی دانشگاهی آنها در استنفورد ابتدا با نام BackRub شناخته میشد و اهمیت صفحات را بر اساس لینکهای ورودی میسنجید؛ رویکردی که اعتبار و ارتباط را در میان انبوه وب جایگزین فهرستکردن صرف کرد. گوگل بعدها از یک موتور جستوجو فراتر رفت و سرویسهایی نظیر اندروید، جیمیل و یوتیوب را به زندگی روزمرهی میلیاردها نفر وارد کرد. رقابت کنونی بر سر دستیارها و جستوجوی مبتنی بر هوش مصنوعی نشان میدهد که پرسش ابتدایی پیج و برین هنوز هم زنده است؛ چگونه میتوان در میان حجم فزایندهی اطلاعات، پاسخهای مفیدتری پیدا کرد؟
چکی که پیش از تولد حقوقی گوگل نوشته شد
اندی بکتولشایم، همبنیانگذار سان مایکروسیستمز، پس از مشاهدهی نمونهی جستوجوگر جوانان استنفورد، چکی به مبلغ ۱۰۰ هزار دلار به نام Google Inc. نوشت. اما یک مشکل کوچک وجود داشت؛ نام گیرنده هنوز به یک شخصیت حقوقی تعلق نداشت. پیج و برین برای نقد سرمایه، گوگل را در کالیفرنیا ثبت کردند. نخستین سرمایهی گوگل به نام کسبوکاری نوشته شد که هنوز ثبت نشده بود.
کداک و دکمهای که عکاسی را از آزمایشگاه بیرون آورد
نخستین دفتر گوگل در گاراژ خانهی سوزان ووجیتسکی در منلو پارک شکل گرفت. ووجیتسکی بعدها به عنوان کارمند شمارهی ۱۶ گوگل و مدیرعامل یوتیوب شناخته شد. در همان گاراژ، الگوریتم PageRank به وجود آمد که راهی برای رتبهبندی صفحات بر اساس ارزش پیوندهایشان ارائه داد و کیفیت جستوجوی وب را دگرگون کرد. فاصلهی میان چک نقدنشدنی و مجموعهای جهانی از جستوجو، ویدیو، موبایل و هوش مصنوعی تنها داستان رشد یک کسبوکار نیست؛ بلکه یادآوری میکند که زیرساخت دسترسی به دانش میتواند از تصمیم چند پژوهشگر و اعتماد زودهنگام یک سرمایهگذار آغاز شود؛ تصمیمی که شیوهی یافتن اطلاعات را برای یک نسل بازتعریف کرد.
کداک و دکمهای که عکاسی را از آزمایشگاه بیرون آورد
پیش از ظهور دوربین کداک، ثبت تصویر نیاز به صفحههای شیشهای، مواد شیمیایی و مهارتهای تخصصی داشت. جرج ایستمن با دریافت حقاختراع شمارهی ۳۸۸٬۸۵۰ برای سازوکار دوربین و ثبت علامت تجاری شمارهی ۱۵٬۸۲۵، عکاسی را به محصولی نزدیک کرد که مردم عادی نیز میتوانستند در سفر یا جمع خانوادگی از آن استفاده کنند. دوربین جعبهای با فیلم رول از پیش بارگذاری شده برای ۱۰۰ عکس فروخته میشد. صاحب دوربین پس از پایان رول، تمام دستگاه را برای ظهور عکسها و بارگذاری دوباره پس میفرستاد. شعار «شما دکمه را فشار دهید، بقیهاش با ما» پیچیدگی فنی را پشت یک خدمت منظم پنهان کرد و لحظههای روزمره را به موضوع عکاسی تبدیل ساخت.
ایستمن نام بیمعنای Kodak را بهخاطر کوتاهی، تلفظ آسان و علاقهاش به حرف K انتخاب کرد. تلفن هوشمند امروز همان وعده را با سرعتی بسیار بیشتر ادامه میدهد؛ کاربر دکمه را لمس میکند و پردازش، ذخیرهسازی و اشتراکگذاری در پسزمینه انجام میشوند. فرهنگ ثبت بیوقفهی زندگی، ریشهای روشن در همان جعبهی ساده دارد.
ابوریحان بیرونی و اندازهگیری زمین از فراز یک کوه
ابوریحان بیرونی در حوالی کاث، مرکز خوارزم، به دنیا آمد؛ دانشمندی که مرز میان اخترشناسی، ریاضیات، جغرافیا، داروشناسی و شناخت فرهنگها را جدی نمیگرفت. حدود ۱۴۶ اثر به او نسبت داده شده، هرچند نزدیک به ۲۲ عنوان باقی ماندهاند. گسترهی آثارش تصویری از ذهنی میدهد که مشاهده را به محاسبه پیوند میزد. قرنها پیش از ماهوارهها، بیرونی زمین را با هندسه سنجید. روش سنجش شعاع زمین نمونهای درخشان از نبوغ هندسی او بود. بیرونی ابتدا ارتفاع کوه را تعیین کرد، سپس زاویهی فرورفتگی افق را از قله سنجید و با رابطهای هندسی به شعاع سیاره رسید. نه ماهوارهای در کار بود و نه سامانهی موقعیتیابی؛ ابزار اصلی، زاویه، فاصله و توان تبدیل یک منظره به مسئلهای قابل اندازهگیری بود.
مکس دلبروک و جهش از فیزیک به ژنتیک
کتاب تحقیق ماللهند نیز وجه دیگری از روش او را آشکار میکند. بیرونی زبان، علوم و آیینهای هند را با رویکردی مقایسهای بررسی کرد و کوشید گزارش را از داوری شخصی جدا نگه دارد. میراث ماندگارش تنها چند محاسبهی دقیق نیست؛ ارزش اصلی در روشی نهفته که اندازهگیری، شناخت زبان و احترام به موضوع پژوهش را کنار هم مینشاند.
سوالات متداول
گوگل چه سالی تأسیس شد؟
گوگل در سال ۱۹۹۸ تأسیس شد.
چک ۱۰۰ هزار دلاری چه زمانی نوشته شد؟
چک ۱۰۰ هزار دلاری به نام Google Inc. پیش از ثبت قانونی گوگل نوشته شد.
ابوریحان بیرونی چه کارهایی انجام داد؟
ابوریحان بیرونی به اندازهگیری زمین و بررسی زبان و علوم هند پرداخت.
کداک چه تأثیری بر عکاسی داشت؟
کداک عکاسی را به محصولی قابل دسترس برای عموم تبدیل کرد.
مکس دلبروک چه موضوعاتی را بررسی کرد؟
مکس دلبروک به بررسی باکتریوفاژها و سازوکار وراثت پرداخت.
