“`html
گاهی اوقات یک روز در تقویم می‌تواند نمایانگر چندین انقلاب علمی باشد. صدای یک ماهواره کوچک، تصاویری مبهم از پشت ماه و پرسشی که یک گوشی به آن پاسخ می‌دهد، همگی از یک رشته مشترک خبر می‌دهند. روایت‌های امروز به لحظه‌هایی اشاره دارند که فناوری مرزهای گذشته را کنار زده و چیزی را وارد زندگی روزمره کرده که پیش از این بیشتر به داستان‌های علمی‌تخیلی شباهت داشت.
فهرست مطالب
- پیکسل، گوشی‌ای که گوگل می‌خواست از آن خود بداند
- پروازی که راه تجارت خصوصی در فضا را باز کرد
- هفت روز میان نخستین ماهواره و قانون فضا
- از نور یک کوره تا قلب تراشه‌های مدرن
- بوقی ساده که عصر فضا را آغاز کرد
- تاریک‌خانه‌ای خودکار در مسیر ماه
- روزی که سیری به صدای کاربران پاسخ داد
پیکسل، گوشی‌ای که گوگل می‌خواست از آن خود بداند
۱۰ سال پیش، گوگل پس از سال‌ها همکاری با سازندگان مجموعه نکسوس، تصمیم گرفت نام خود را به‌طور واضح‌تری بر روی یک گوشی بگذارد. پیکسل و پیکسل XL با بدنه‌ای آلومینیومی، دوربین ۱۲٫۳ مگاپیکسلی و اندروید ۷٫۱ معرفی شدند. قیمت مدل پایه از ۶۴۹ دلار آغاز می‌شد و گوگل آن را نخستین گوشی طراحی‌شده‌ی خود می‌خواند.
پیکسل نخستین گوشی مجهز به دستیار گوگل اسیستنت بود و عکاسی محاسباتی را به محور رقابت تبدیل کرد. مسیری که با +HDR آغاز شد، بعدها به قابلیت‌هایی مانند Night Sight و Magic Eraser و سپس تراشه اختصاصی تنسور رسید. خانواده پیکسل اکنون شامل گوشی‌های معمولی، مدل‌های پرو، سری اقتصادی A و گوشی تاشدنی است و ویترین نگاه گوگل به پیوند اندروید، دوربین و هوش مصنوعی محسوب می‌شود.
پروازی که راه تجارت خصوصی در فضا را باز کرد
برایان بینی در داخل SpaceShipOne نشسته بود و جایزه‌ای ۱۰ میلیون دلاری در ارتفاع بیش از ۱۰۰ کیلومتری انتظارش را می‌کشید. هواپیمای حامل، فضاپیما را بر فراز موهاوی رها کرد و موتور موشکی، سازه طراحی‌شده به دست برت روتان را تا ارتفاع حدود ۱۱۲ کیلومتر رساند. پرواز نزدیک به ۲۴ دقیقه طول کشید و سرنشین آن حدود ۳ دقیقه بی‌وزنی را تجربه کرد.
پیروزی فقط با یک صعود به دست نمی‌آمد. Ansari X Prize از تیم‌ها می‌خواست ظرفیت معادل ۳ نفر را طی حداکثر ۱۴ روز، دو بار به ارتفاع دست‌کم ۱۰۰ کیلومتر برسانند. اسپیس‌شیپ‌وان با سرمایه پل آلن ماموریت دوم را ۲۲ سال پیش، هم‌زمان با چهل‌وهفتمین سالگرد اسپوتنیک، کامل کرد. موفقیت این پروژه به توسعه فناوری‌های بعدی ویرجین گلکتیک کمک کرد و نشان داد که بازیگران خصوصی نیز می‌توانند وارد قلمرویی شوند که زمانی در انحصار دولت‌ها بود.
هفت روز میان نخستین ماهواره و قانون فضا
هفته جهانی فضا میان دو لحظه مکمل گسترش یافته است. آغاز آن یادآور پرتاب اسپوتنیک ۱ در سال ۱۹۵۷ است و پایانش به اجرایی شدن پیمان فضای ماورای جو در سال ۱۹۶۷ برمی‌گردد. یک سوی این بازه، توان فنی بشر را نمایندگی می‌کند و سوی دیگر می‌پرسد که چنین توانی باید زیر چه قواعدی به کار گرفته شود.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد ۲۷ سال پیش و با قطعنامه ۵۴/۶۸، برگزاری سالانه World Space Week را از ۴ تا ۱۰ اکتبر (۱۲ تا ۱۸ مهر) به رسمیت شناخت. مدارس، دانشگاه‌ها، موزه‌ها و نهادهای فضایی در کشورهای مختلف طی هفت روز برنامه‌های آموزشی و نمایشگاه برگزار می‌کنند. این مناسبت اکنون فرصتی برای بحث درباره ماهواره‌ها، پایش اقلیم، اقتصاد مدار زمین و مسئولیت کشورها در استفاده صلح‌آمیز از فضا فراهم می‌آورد.
از نور یک کوره تا قلب تراشه‌های مدرن
مسئله از درخشش یک جسم داغ آغاز شد. فیزیک کلاسیک نمی‌توانست توزیع انرژی در تابش جسم سیاه را به درستی توضیح دهد و مکس پلانک در سال ۱۹۰۰ راهی نامتعارف پیشنهاد کرد. انرژی به‌جای جریان پیوسته، در بسته‌های گسسته مبادله می‌شد. ثابت پلانک نیز از همان محاسبات وارد فیزیک شد و دری را گشود که دیگر بسته نشد.
پلانک، نوازنده‌ای ماهر که زمانی میان موسیقی و فیزیک مردد بود، برای دستاوردش جایزه نوبل فیزیک ۱۹۱۸ را دریافت کرد. مراسم اعطا یک سال بعد برگزار شد. او ۷۹ سال پیش در ۸۹ سالگی در گوتینگن درگذشت؛ اما ایده کوانتوم از آزمایشگاه بیرون آمد و به فناوری روزمره رسید. ترانزیستورها، لیزرها، سلول‌های خورشیدی و رایانش کوانتومی همگی بر قوانینی تکیه دارند که جرقه نخستشان از مسئله تابش یک کوره برخاست.
بوقی ساده که عصر فضا را آغاز کرد
رادیوآماتورهای سراسر جهان ناگهان توانستند صدای نخستین ساخته بشر در مدار را بشنوند. دو فرستنده اسپوتنیک ۱ روی فرکانس‌های حدود ۲۰ و ۴۰ مگاهرتز بوق‌هایی کوتاه به زمین می‌فرستادند. کره آلومینیومی ۸۳٫۶ کیلوگرمی با قطر ۵۸ سانتی‌متر، هر دور مدار بیضوی خود را در حدود ۹۶٫۲ دقیقه کامل می‌کرد.
اتحاد جماهیر شوروی ماهواره‌ای را که زیر نظر سرگئی کارالیوف طراحی شده بود، ۶۹ سال پیش از تیوراتام، پایگاهی که با نام بایکونور شناخته می‌شود، به مدار فرستاد. سادگی ظاهری اسپوتنیک از اثر سیاسی آن کم نمی‌کرد. پرتاب، مسابقه فضایی را شعله‌ور کرد، سیاست آموزشی آمریکا را تحت فشار قرار داد و در کمتر از ۱۲ ماه به تشکیل ناسا شتاب بخشید. ماهواره‌های ارتباطی، ناوبری و هواشناسی امروز ادامه همان لحظه‌ای هستند که یک بوق ضعیف، مرز زمین را جابه‌جا کرد.
تاریک‌خانه‌ای خودکار در مسیر ماه
داخل لونا ۳ چیزی شبیه یک تاریک‌خانه کوچک سفر می‌کرد. کاوشگر پس از عبور از فراز قطب جنوبی ماه، دوربین خود را به سوی نیمه‌ای چرخاند که بر اثر قفل گرانشی هرگز از زمین دیده نمی‌شود. سامانه طی حدود ۴۰ دقیقه، ۲۹ عکس گرفت و نزدیک به ۷۰ درصد نیمه دور ماه را ثبت کرد.
فیلم عکاسی همان‌جا درون فضاپیما ظهور کرد، سپس دستگاهی تصویرها را اسکن و مانند فکس به زمین مخابره کرد. عکس‌های دریافتی کم‌وضوح و پر از نویز بودند؛ اما یک تفاوت بنیادین را آشکار کردند. نیمه دور ماه دریاوارهای تیره بسیار کمتری از سمت رو به زمین داشت. اتحاد جماهیر شوروی لونا ۳ را ۶۷ سال پیش از بایکونور پرتاب کرد. مدارگردهای امروزی اکنون سطح ماه را با جزئیات فراوان نقشه‌برداری می‌کنند، ولی نخستین نگاه بشر به پشت ماه مدیون همان دوربین آنالوگ بود.
روزی که سیری به صدای کاربران پاسخ داد
اپل آیفون
