اسپیس‌ایکس در چهاردهمین پرواز آزمایشی استارشیپ، برای اولین بار ماهواره‌های عملیاتی نسل جدید استارلینک V3 را در مدار زمین مستقر کرد. پس از رسیدن به مدار، استارشیپ ۲۶ ماهواره موجود در محفظه محموله خود را رها کرد و به این ترتیب، نسل جدید شبکه اینترنت ماهواره‌ای اسپیس‌ایکس رسماً فعالیت خود را آغاز کرد. این رهاسازی ۲۶ ماهواره در مدار، به عنوان یک نقطه عطف مهم برای منظومه استارلینک به شمار می‌رود. در پروازهای قبلی، استارشیپ عمدتاً نسخه‌های شبیه‌ساز ماهواره‌های استارلینک را به عنوان محموله آزمایشی حمل می‌کرد که پس از رها شدن در فضا، به دلیل قرارگیری در مسیر زیرمداری در جو زمین از بین می‌رفتند. اما در این پرواز، موشک اسپیس‌ایکس برای نخستین بار ماهواره‌های واقعی را در مسیر مداری قرار داد.
اهمیت این ۲۶ ماهواره تنها به عملیاتی بودن آن‌ها محدود نمی‌شود. نسخه V3 قرار است ظرفیت شبکه استارلینک را به طرز چشمگیری افزایش دهد. اسپیس‌ایکس اعلام کرده که هر ماهواره V3 می‌تواند تا یک ترابیت بر ثانیه ظرفیت دریافت داده (دان‌لینک) و ۱۶۰ گیگابیت بر ثانیه ظرفیت ارسال داده (آپ‌لینک) داشته باشد. برای درک بهتر این اعداد، ظرفیت دان‌لینک V3 تقریباً ۱۰ برابر نسل کنونی V2 و ظرفیت آپ‌لینک آن حدود ۲۲ برابر بیشتر است.
البته این اعداد به معنای سرعت دانلود یک ترابیتی برای کاربران نیست. ظرفیت اعلام‌شده، مجموع داده‌ای است که یک ماهواره می‌تواند هم‌زمان میان تعداد زیادی کاربر و شبکه زمینی جابه‌جا کند.
به این ترتیب، مزیت اصلی V3 این است که در مناطقی با تعداد زیاد کاربران، ظرفیت بیشتری برای تقسیم میان مشترکان وجود خواهد داشت و شبکه می‌تواند کاربران بیشتری را بدون اشباع‌شدن منابع ارتباطی پشتیبانی کند.
یکی از دلایل این افزایش ظرفیت، آنتن‌های آرایه فازی جدید ماهواره است. این آنتن‌ها می‌توانند پرتوهای ارتباطی بسیار بیشتری را به‌صورت هم‌زمان ایجاد کنند و هر پرتو را به ناحیه متفاوتی از سطح زمین هدایت کنند. V3 می‌تواند تا ۲۰۴۸ پرتو ارتباطی برای دان‌لینک و ۲۰۴۸ پرتو برای آپ‌لینک ایجاد کند؛ در حالی که این اعداد در ماهواره‌های V2 به‌ترتیب ۱۹۲ و ۱۴۴ پرتو بود. به زبان ساده، ماهواره به‌جای اینکه یک منطقه بزرگ را با تعداد محدودی کانال ارتباطی پوشش دهد، می‌تواند سطح زمین را به بخش‌های بسیار بیشتری تقسیم کند و منابع شبکه را دقیق‌تر به جایی اختصاص دهد که کاربران بیشتری در آن حضور دارند. اسپیس‌ایکس همچنین از تراشه‌های پردازشی جدیدی برای مدیریت این پرتوها استفاده کرده است تا ظرفیت ارتباطی را در زمان واقعی با میزان تقاضای کاربران تطبیق دهد.
ماهواره‌های استارلینک V3 تنها برای ارتباط با کاربران روی زمین قدرتمندتر نشده‌اند. هر ماهواره به شش ارتباط لیزری ۴۰۰ گیگابیتی مجهز است که امکان انتقال داده میان ماهواره‌های مختلف استارلینک را فراهم می‌کند. این ارتباطات لیزری به ماهواره‌ها اجازه می‌دهند داده‌ها را در خود فضا از ماهواره‌ای به ماهواره دیگر منتقل کنند؛ بنابراین برای رساندن اطلاعات میان دو نقطه دور از یکدیگر، وابستگی شبکه به ایستگاه‌های زمینی کمتر می‌شود. اسپیس‌ایکس این زیرساخت را بخشی از یک شبکه مش لیزری بسیار بزرگ می‌داند که می‌تواند مسیرهای جایگزین متعددی برای انتقال داده در اختیار شبکه قرار دهد.
نسخه V3 همچنین چهار آنتن ارتباطی رادیویی دارد که برای ارتباط با زیرساخت‌های زمینی استفاده می‌شوند. این بخش می‌تواند تا ۱٫۲ ترابیت بر ثانیه ظرفیت ارتباطی فراهم کند که بیش از ۸ برابر ظرفیت اعلام‌شده برای نسخه V2 است. تمام این تجهیزات البته انرژی زیادی مصرف می‌کنند. به همین دلیل، پنل‌های خورشیدی V3 تقریباً دو برابر نسل V2 توان تولید می‌کنند. پنل‌های بزرگ‌تر انرژی مورد نیاز تجهیزات پردازشی و ارتباطی پرقدرت‌تر ماهواره را تأمین می‌کنند و در عین حال برای فعالیت در مدارهای نسبتاً پایین استارلینک بهینه شده‌اند.
فناوری‌های توسعه‌یافته برای نسخه V3 تنها به افزایش ظرفیت اینترنت ماهواره‌ای استارلینک محدود نمی‌شوند. اسپیس‌ایکس در کنار سرویس اصلی استارلینک، قابلیت ارتباط مستقیم ماهواره با گوشی‌های موبایل معمولی (دایرکت تو سل) را نیز توسعه داده است که با نام «استارلینک موبایل» شناخته می‌شود. تفاوت این دو سرویس در ساده‌ترین شکل این است که استارلینک معمولی برای ارتباط با تجهیزات اختصاصی جداگانه طراحی شده است؛ اما استارلینک موبایل می‌خواهد ارتباط ماهواره‌ای را مستقیماً به گوشی‌های معمولی برساند، بدون اینکه کاربر به دیش یا سخت‌افزار ویژه‌ای نیاز داشته باشد. ماهواره‌های استارلینک موبایل با استفاده از آنتن‌های آرایه فازی بزرگ، مانند دکل‌های مخابراتی در فضا عمل می‌کنند و از طریق لینک‌های لیزری به دیگر ماهواره‌های شبکه استارلینک متصل می‌شوند.
البته قابلیت دایرکت تو سل بدین معنا نیست که گوشی مستقیماً به اینترنت ماهواره‌ای با همان کیفیت استارلینک معمولی متصل می‌شود. ماهواره‌های نسل اول بیشتر برای پیام‌رسانی اضطراری، تماس صوتی و ارتباطات داده‌ای سبک طراحی شده‌اند. اسپیس‌ایکس هرچند در آزمایش‌های خود حتی برقراری تماس ویدیویی را نیز نشان داده است، این قابلیت را نباید با تجربه پرسرعت و پایدار یک شبکه زمینی 4G یا 5G یکسان دانست.
با این حال، نسل دوم استارلینک موبایل، قرار است این محدودیت را تا حد زیادی برطرف کند. این ماهواره‌ها با تراشه‌های اختصاصی طراحی‌شده توسط اسپیس‌ایکس و آنتن‌های آرایه فازی پیشرفته‌تر، می‌توانند ظرفیت انتقال داده هر ماهواره را در مقایسه با نسل اول حدود ۲۰ برابر افزایش دهند. هدف این است که گوشی‌های معمولی در مناطق دورافتاده نیز بتوانند به اینترنت پرسرعت، تماس تصویری و سرویس‌هایی مانند پخش ویدئو دسترسی داشته باشند و هنگام جابه‌جایی میان شبکه زمینی و ماهواره‌ای، اتصال بدون وقفه ادامه پیدا کند.
۲۶ ماهواره V3 که در پرواز امروز استارشیپ به فضا رفتند، جزو ماهواره‌های استارلینک موبایل نیستند و برای افزایش ظرفیت شبکه پهن‌باند معمولی استارلینک طراحی شده‌اند. با این حال، اسپیس‌ایکس اعلام کرده فناوری‌های توسعه‌یافته برای V3 در نسل آینده ماهواره‌های موبایل نیز به کار گرفته خواهند شد. بنابراین V3 را می‌توان بخشی از مسیر فناورانه‌ای دانست که در نهایت به ماهواره‌های بسیار پرظرفیت‌تر استارلینک موبایل برای اتصال مستقیم گوشی‌ها منتهی می‌شود.
در کنار این پیشرفت‌ها، توان حمل بسیار بیشتر استارشیپ نیز اهمیت زیادی دارد. اسپیس‌ایکس می‌گوید این موشک در آینده می‌تواند در هر پرتاب تعداد بسیار بیشتری ماهواره V3 را نسبت به فالکون ۹ در مدار قرار دهد؛ قابلیتی که قرار است سرعت گسترش ظرفیت شبکه استارلینک را به‌طرز چشمگیری افزایش دهد. از این منظر، پرتاب ۶ مهر نه صرفاً نخستین پرواز مداری استارشیپ، بلکه نخستین استفاده عملی از این موشک برای استقرار نسل جدید ماهواره‌های پرظرفیت استارلینک نیز بود.
سوالات متداول
استارلینک V3 چه ویژگی‌هایی دارد؟
استارلینک V3 دارای ظرفیت دان‌لینک یک ترابیت بر ثانیه و آپ‌لینک ۱۶۰ گیگابیت بر ثانیه است.
چرا ۲۶ ماهواره V3 در پرواز استارشیپ رها شدند؟
این رهاسازی به عنوان یک نقطه عطف مهم برای شبکه استارلینک محسوب می‌شود و برای اولین بار ماهواره‌های واقعی در مدار قرار گرفتند.
آنتن‌های آرایه فازی چه نقشی در V3 دارند؟</ 
