کشف تاریخی در هاتوشا؛ سندی از پیمان کادش
باستان‌شناسان در شهر باستانی هاتوشا، که به عنوان پایتخت امپراتوری هیتی‌ها شناخته می‌شود، موفق به کشف قطعه‌ای از یکی از مهم‌ترین اسناد سیاسی تاریخ بشر شده‌اند. این کشف شامل بخشی از پیمان کادش یا معاهده مروارید است که حدود ۳۴۰۰ سال پیش میان مصر باستان و هیتی‌ها امضا گردید. وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه اعلام کرده است که این لوح میخی، حاوی بخشی از قدیمی‌ترین پیمان صلح شناخته‌شده در جهان است.
این کشف در حین کاوش‌های باستان‌شناسی در هاتوشا، واقع در شمال مرکزی ترکیه، به دست آمده است. محمد نوری ارسوی، وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه، در این باره اظهار داشت: «ما در خاک آناتولی، ردپای صلحی هزاران ساله را پیدا کرده‌ایم.» او همچنین اشاره کرد که بخش تازه کشف‌شده از لوح شامل متنی درباره نحوه رفتار با پناهندگان است؛ موضوعی که نشان می‌دهد این توافق تنها به پایان جنگ محدود نمی‌شد و قوانین مشخصی برای روابط میان دو قدرت بزرگ آن زمان تعیین می‌کرد.
تاریخچه پیمان کادش
پیمان کادش که به عنوان قدیمی‌ترین توافق صلح شناخته‌شده در تاریخ به شمار می‌رود، در حدود سال ۱۲۶۹ پیش از میلاد میان رامسس دوم، فرعون مصر و هاتوسیلی سوم، پادشاه امپراتوری هیتی، امضا شد. این توافق پس از سال‌ها جنگ و درگیری میان دو قدرت بزرگ عصر برنز شکل گرفت. مصر و هیتی‌ها برای کنترل مناطق استراتژیک در شرق مدیترانه با یکدیگر رقابت می‌کردند و نبرد کادش که چند سال پیش از امضای پیمان رخ داد، یکی از معروف‌ترین رویارویی‌های نظامی میان آن‌ها بود.
اگرچه این سند به نام «پیمان کادش» شناخته می‌شود، اما متن آن به طور مستقیم به نبرد کادش اشاره نمی‌کند. به همین دلیل، پژوهشگران گاهی آن را «پیمان صلح مصر و هیتی» یا «پیمان ابدی» نیز می‌نامند. این پیمان به عنوان قدیمی‌ترین توافق صلح مکتوب شناخته‌شده در جهان، دو حکومت را متعهد به روابط مسالمت‌آمیز و حمایت از یکدیگر در برابر تهدیدهای خارجی می‌کرد.
نسخه‌های موجود از پیمان کادش
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری لایوساینس، متن پیمان کادش در دو نسخه اصلی حفظ شده است. نسخه اول در اوایل قرن نوزدهم توسط باستان‌شناسان در شهر باستانی تِبِس مصر (امروزه لوکسور) کشف شد. این نسخه به شکل کتیبه‌ای هیروگلیف روی دیوارهای معبدی که برای رامسس دوم ساخته شده بود، نوشته شده بود. نسخه دیگر، به زبان اکدی و با خط میخی، در هاتوشا پیدا شد. زبان اکدی یکی از نخستین زبان‌های ثبت‌شده در خانواده زبان‌های سامی بود و در آن زمان برای مکاتبات دیپلماتیک میان حکومت‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گرفت.
مفاد پیمان کادش
پیمان کادش تنها به توقف جنگ محدود نمی‌شود. بخش‌هایی از آن به همکاری میان دو حکومت، استرداد افراد فراری و نحوه برخورد با پناهندگان اختصاص دارد. براساس متن پیمان، اگر فردی از مصر به سرزمین هیتی‌ها فرار می‌کرد، باید به مصر بازگردانده می‌شد و همین قانون درباره فراریان هیتی که به مصر می‌رفتند، نیز اجرا می‌شد. در آن زمان، فرار از قلمرو یک حکومت جرم محسوب می‌شد، اما پیمان تأکید می‌کرد که افراد بازگردانده‌شده نباید مورد شکنجه یا مجازات قرار گیرند. در بخشی از متن آمده است: «زبان و چشمان آن‌ها نباید بیرون آورده شود؛ گوش‌ها و پاهایشان نباید بریده شود؛ خانه‌هایشان همراه با زنان و فرزندانشان نباید نابود شود.» بخشی از همین متن در قطعه تازه کشف‌شده دیده می‌شود.
اهمیت پیمان کادش تنها به قدمت آن محدود نمی‌شود. این سند نمونه‌ای اولیه از تلاش حکومت‌ها برای حل اختلافات از طریق توافق سیاسی است.
نگهداری نسخه‌ای از پیمان در سازمان ملل
امروزه نسخه‌ای مسی از پیمان در ساختمان کنفرانس سازمان ملل متحد در نیویورک نگهداری می‌شود. سازمان ملل اعلام کرده است که مفاد این پیمان شامل تعهد به دوستی پایدار، صلح، حفظ قلمرو، عدم تجاوز، استرداد افراد و کمک متقابل میان دو کشور بوده است؛ اصولی که شباهت‌هایی با برخی مفاهیم مورد تأکید در روابط بین‌الملل مدرن دارند.
با ادامه کاوش‌ها در هاتوشا، باستان‌شناسان امیدوارند بخش‌های بیشتری از این سند تاریخی پیدا و جزئیات بیشتری از نخستین تلاش‌های شناخته‌شده بشر برای ایجاد صلح میان دولت‌ها آشکار شود.
سوالات متداول
پیمان کادش چه زمانی امضا شد؟
پیمان کادش حدود سال ۱۲۶۹ پیش از میلاد میان رامسس دوم و هاتوسیلی سوم امضا شد.
کشف جدید در هاتوشا چه اهمیتی دارد؟
این کشف شامل بخشی از قدیمی‌ترین پیمان صلح شناخته‌شده جهان است که به روابط میان مصر و هیتی‌ها پرداخته است.
متن پیمان کادش در کجا نگهداری می‌شود؟
نسخه‌ای از پیمان کادش در ساختمان کنفرانس سازمان ملل متحد در نیویورک نگهداری می‌شود.
پیمان کادش به چه موضوعاتی می‌پردازد؟
این پیمان به موضوعاتی مانند همکاری میان دو حکومت، استرداد افراد فراری و نحوه برخورد با پناهندگان می‌پردازد.
چرا پیمان کادش مهم است؟
این سند نمونه‌ای اولیه از تلاش حکومت‌ها برای حل اختلافات از طریق توافق سیاسی است و به عنوان قدیمی‌ترین توافق صلح مکتوب شناخته می‌شود.
