کاهش یخ‌های قطبی و افزایش سطح آب دریاها
بررسی جدیدی که بر اساس داده‌های ماهواره‌ای انجام شده، نشان می‌دهد که دو پهنه یخی بزرگ زمین، یعنی گرینلند و جنوبگان، از سال ۱۹۷۹ تا کنون بیش از ۱۲ تریلیون تن یخ را از دست داده‌اند. این کاهش قابل توجه یخ، موجب افزایش سطح آب دریاهای جهان به میزان حدود ۳۱٫۴ میلی‌متر شده است.
این پژوهش که نتیجه همکاری ۵۸ دانشمند از مؤسسه‌های مختلف علمی در سراسر جهان است، به عنوان جامع‌ترین بررسی بلندمدت در زمینه تغییرات پهنه‌های یخی زمین در نزدیک به پنج دهه اخیر شناخته می‌شود. به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، محققان با ترکیب داده‌های ۴۲ بررسی مستقل از پهنه‌های یخی و اطلاعات به‌دست‌آمده از ۲۷ مأموریت ماهواره‌ای، به این نتایج دست یافته‌اند. داده‌های ماهواره‌ای گرینلند از سال ۱۹۷۲ و داده‌های جنوبگان از سال ۱۹۷۹ در دسترس بوده‌اند.
طبق این مطالعه، عمده کاهش یخ به دلیل تغییر رفتار یخچال‌ها و نه صرفاً ذوب‌شدن سطح یخ‌ها اتفاق افتاده است. پژوهشگران تخمین می‌زنند که حدود ۸۴ درصد از یخ‌های از دست رفته، ناشی از افزایش سرعت حرکت یخچال‌ها به سمت اقیانوس‌ها بوده است؛ به ویژه در مناطقی که یخچال‌ها به آب‌های آزاد می‌رسند. ۱۶ درصد باقی‌مانده کاهش یخ نیز به عوامل جوی مانند ذوب سطحی و تغییر میزان بارش برف مربوط می‌شود.
کاهش یخ‌ها باعث افزایش حدود ۳۱٫۴ میلی‌متری سطح آب دریاها شده و عمدتاً به دلیل سریع‌تر شدن حرکت یخچال‌ها به سمت اقیانوس‌ها رخ داده است.
یکی از عوامل کلیدی در تسریع روند کاهش یخ‌های قطبی، گرم‌تر شدن آب‌های اقیانوس‌هاست. افزایش غلظت گازهای گلخانه‌ای ناشی از فعالیت‌های انسانی موجب شده که زمین گرمای بیشتری را در خود نگه دارد و بخش عمده‌ای از این گرما توسط اقیانوس‌ها جذب شود. آب گرم‌تر می‌تواند به نزدیکی یخچال‌ها نفوذ کند و بخش‌های زیرین و حاشیه‌ای آن‌ها را گرم کند، که این امر باعث می‌شود یخ‌ها سریع‌تر به سمت دریا حرکت کنند و از بین بروند.
در گرینلند، آب‌های گرم‌تر اقیانوس اطلس به سمت شمال نفوذ بیشتری پیدا کرده‌اند و به بخش‌هایی از دومین پهنه یخی بزرگ جهان نزدیک می‌شوند، که می‌تواند سرعت از دست‌رفتن یخ را افزایش دهد. در جنوبگان نیز جریان‌های دریایی اطراف قطب به دلیل وزش بادهای قوی‌تر و افزایش دمای آب‌ها فعال‌تر شده‌اند و این جریان‌ها می‌توانند آب گرم را به نزدیکی و حتی زیر یخچال‌ها منتقل کنند.
کاهش یخ از دهه ۱۹۹۰ سرعت بیشتری به خود گرفته و تا کنون نشانه‌ای از توقف بلندمدت این روند مشاهده نشده است. با این حال، داده‌های سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ نشان می‌دهند که ممکن است شبه‌جزیره جنوبگان برای مدتی پایدار شده باشد. پژوهشگران بر این باورند که این وضعیت احتمالاً ناشی از تغییرات کوتاه‌مدت آب‌وهوایی بوده و نه تغییر در روند کلی.
به گفته محققان، بارش بسیار زیاد برف در شرق جنوبگان در این دوره، موجب شد که بخشی از کاهش یخ به‌طور موقت جبران شود. اندازه‌گیری‌های انجام‌شده پس از سال ۲۰۲۳ که هنوز منتشر نشده‌اند، نشان می‌دهند که روند شتاب‌گرفتن کاهش یخ دوباره ادامه یافته است. دیگو فرناندز از آژانس فضایی اروپا که در این پژوهش مشارکت نداشته، می‌گوید که این مطالعه اهمیت همکاری بین‌المللی برای بررسی تغییرات محیط‌زیستی بزرگ را به خوبی نشان می‌دهد.
پژوهشگران معتقدند که داده‌های جدید می‌تواند به بهبود مدل‌های پیش‌بینی افزایش سطح آب دریاها کمک کند. شناخت دقیق‌تر از سرعت از دست رفتن یخ در گرینلند و جنوبگان برای برآورد اثرات تغییرات اقلیمی در آینده اهمیت ویژه‌ای دارد. این پژوهش در ژورنال Scientific Data منتشر شده است.
سوالات متداول
کاهش یخ‌های قطبی چه تأثیری بر سطح آب دریاها دارد؟
کاهش یخ‌های قطبی باعث افزایش سطح آب دریاها به میزان حدود ۳۱٫۴ میلی‌متر شده است.
چه عواملی باعث کاهش یخ در گرینلند و جنوبگان شده است؟
عوامل اصلی شامل افزایش سرعت حرکت یخچال‌ها به سمت اقیانوس و تغییرات جوی مانند ذوب سطحی و بارش برف هستند.
چند تریلیون تن یخ از سال ۱۹۷۹ تا کنون از دست رفته است؟
از سال ۱۹۷۹ تاکنون بیش از ۱۲ تریلیون تن یخ از دست رفته است.
آیا روند کاهش یخ‌ها متوقف شده است؟
تا کنون نشانه‌ای از توقف بلندمدت روند کاهش یخ‌ها مشاهده نشده است، اما در برخی سال‌ها ممکن است موقتا پایدار شوند.
چرا آب‌های گرم‌تر اقیانوس‌ها بر یخچال‌ها تأثیر می‌گذارند؟
آب‌های گرم‌تر می‌توانند به نزدیکی یخچال‌ها نفوذ کرده و بخش‌های زیرین آن‌ها را گرم کنند، که این امر باعث می‌شود یخ‌ها سریع‌تر به سمت دریا حرکت کنند.
