ردپاهایی که حدود ۶۶٫۵ میلیون سال پیش در گل‌ولای داکوتای شمالی آمریکا به جا مانده‌اند، به یکی از نادرترین شواهد مستقیم از نحوه‌ی حرکت تیرانوسوروس رکس تبدیل شده‌اند. پژوهشگران بر این باورند که این مجموعه چهار ردپا، نخستین مسیر شناخته‌شده از یک تی‌رکس بالغ است که توسط یک معلم مدرسه کشف شده است. کنت ام. هاپس، معلم علوم دبیرستان نورث‌گلن در کلرادو و یکی از داوطلبان قدیمی موزه طبیعت و علوم دنور، در سال ۲۰۲۵ در حین گشت‌وگذار در زمین‌های فدرال اطراف مارمارث در داکوتای شمالی، به آثار غیرمعمولی روی سنگ‌ها برخورد کرد. بررسی‌های بعدی نشان داد که آنچه او دیده، مجموعه‌ای از ردپاهای بزرگ یک دایناسور سه‌انگشتی بوده است. هاپس یک سال بعد به جمع نویسندگان مقاله‌ی علمی مربوط به این کشف پیوست.
این ردپاها در سازند هل کریک واقع در جنوب‌غرب داکوتای شمالی قرار دارند؛ منطقه‌ای که به خاطر فسیل‌های اواخر دوره‌ی کرتاسه، از جمله بقایای تی‌رکس، شناخته شده است. مسیر کشف‌شده حدود ۷ متر طول دارد و شامل چهار ردپای بزرگ سه‌انگشتی است. اسکن سه‌بعدی با وضوح بالا نشان می‌دهد که احتمالاً دو ردپا متعلق به پای چپ و دو ردپا متعلق به پای راست جانور هستند.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، هر جای پا بین ۹۰ سانتی‌متر تا یک متر طول و در برخی نقاط تا ۸۰ سانتی‌متر عرض دارد. فاصله‌ی میان هر گام نیز تقریباً ۴ متر بوده است؛ به این معنا که تی‌رکس با هر قدم نزدیک به ۴ متر جلو می‌رفته است. پژوهشگران با بررسی اندازه‌ی ردپاها تخمین می‌زنند که ارتفاع لگن این جانور نیز حدود ۴ متر بوده است.
ردپای تیرانوسوروس رکس بالغ در داکوتای شمالی. هر ردپا نزدیک به یک متر طول دارد و فاصله‌ی میان گام‌ها حدود ۴ متر بوده است.
با وجود اندازه‌ی بزرگ تی‌رکس، به نظر می‌رسد صاحب این ردپاها عجله‌ای نداشته است. محققان سرعت حرکت آن را حدود ۱٫۵ تا ۲ متر بر ثانیه، معادل تقریباً ۵٫۴ تا ۷٫۲ کیلومتر بر ساعت، برآورد کرده‌اند. این سرعت بیشتر به راه‌رفتن نسبتاً سریع شباهت دارد تا دویدن و تفاوت چندانی با سرعت پیاده‌روی انسان ندارد.
نسبت‌دادن ردپای ۶۶ میلیون ساله به گونه‌ای خاص همیشه آسان نیست. ردپا دقیقاً قالبی از شکل پا نیست و تغییر رسوبات پس از عبور جانور می‌تواند ظاهر آن را تغییر دهد. همچنین، دایناسورهای مختلف، از برخی تروپودهای گوشت‌خوار تا گروه‌هایی از گیاه‌خواران، پاهای سه‌انگشتی نسبتاً مشابهی داشتند.
در مورد مسیر داکوتای شمالی، پژوهشگران چند سرنخ را کنار هم قرار داده‌اند: اندازه‌ی بسیار بزرگ ردپاها، ساختار سه‌انگشتی آن‌ها، قدمت حدود ۶۶٫۵ میلیون سال و محل کشف در سازند هل کریک؛ جایی که فسیل‌های متعددی از تی‌رکس پیدا شده‌اند. این شواهد باعث شده پژوهشگران تی‌رکس بالغ را محتمل‌ترین سازنده‌ی این مسیر بدانند، هرچند انتساب ردپاها به این گونه به معنای شناسایی صددرصد و قطعی نیست.
اهمیت کشف
اهمیت این کشف در این است که ما با یک ردپای منفرد روبه‌رو نیستیم، بلکه چند گام پیاپی از یک تی‌رکس بالغ حفظ شده است. پیش‌تر تنها دو ردپای جداگانه منتسب به تی‌رکس بالغ، یکی در مونتانا و دیگری در نیومکزیکو، پیدا شده بود. چهار ردپای جدید نخستین فرصت را برای پژوهشگران فراهم کرده‌اند تا نحوه‌ی حرکت این دایناسور را در چند گام متوالی بررسی و بازسازی کنند.
تایلر لایسون، متصدی ارشد دیرینه‌شناسی مهره‌داران در موزه طبیعت و علوم دنور و یکی از نویسندگان پژوهش، توضیح می‌دهد که استخوان‌ها اطلاعات زیادی درباره‌ی بدن دایناسورها در اختیار دانشمندان قرار می‌دهند، اما ردپاها چیزی متفاوت را ثبت می‌کنند: یک لحظه از رفتار جانور. در یک مسیر ردپا می‌توان حرکت حیوان را در محیط دنبال کرد؛ فرصتی که در مورد تی‌رکس به‌ندرت پیش می‌آید.
شرایط زمین‌شناسی منطقه نیز در باقی‌ماندن آثار نقش داشته است. ترکیب ماسه‌سنگ محل و تجمع و تبلور مواد معدنی درون رسوبات به حفظ مسیر کمک کرده و چهار جای پا را برای ده‌ها میلیون سال از نابودی کامل نجات داده است. پژوهشگران برای مستندسازی دقیق آن‌ها از اسکن سه‌بعدی سطح با وضوح بالا استفاده کردند و مدل‌ها و بازسازی‌های فیزیکی سه‌بعدی نیز از ردپاها تهیه شد.
قدمت ۶۶٫۵ میلیون ساله‌ی ردپاها آن‌ها را به یکی از واپسین فصل‌های دوران دایناسورها میبرد. تی‌رکس در آخرین بخش کرتاسه زندگی می‌کرد و اندکی پس از ثبت این ردپاها، برخورد سیارک چیکشلوب و رویداد انقراض بزرگ در پایان کرتاسه باعث نابودی دایناسورهای غیرپرنده شد.
پژوهشگران احتمال داده‌اند که کاوش‌های بیشتر شاید ادامه‌ی مسیر را آشکار کند، اما شرایط زمین اطراف محل، انجام حفاری گسترده‌تر را دشوار کرده است. برنامه این است که سه ردپا در سال ۲۰۲۶ با هلی‌کوپتر از محل خارج و به موزه طبیعت و علوم دنور منتقل شوند تا هم حفظ شوند و هم امکان بررسی دقیق‌تر آن‌ها فراهم شود.
پژوهش در ژورنال Journal of Vertebrate Paleontology منتشر شده است.
سوالات متداول
ردپاهای کشف‌شده در داکوتای شمالی چه زمانی به جا مانده‌اند؟
این ردپاها حدود ۶۶٫۵ میلیون سال پیش به جا مانده‌اند.
کنت ام. هاپس چه نقشی در کشف این ردپاها داشته است؟
کنت ام. هاپس، معلم علوم دبیرستان نورث‌گلن، این ردپاها را در سال ۲۰۲۵ کشف کرد.
چند ردپای تی‌رکس در این کشف وجود دارد؟
در این کشف چهار ردپای تی‌رکس بالغ وجود دارد.
سرعت حرکت تی‌رکس چقدر برآورد شده است؟
سرعت حرکت تی‌رکس حدود ۵٫۴ تا ۷٫۲ کیلومتر بر ساعت برآورد شده است.
کجا قرار است ردپاها منتقل شوند؟
سه ردپا در سال ۲۰۲۶ به موزه طبیعت و علوم دنور منتقل خواهند شد.
